Η πρόσφατη αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική, καθώς και οι συζητήσεις στη Λευκωσία στο πλαίσιο του Άτυπου Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας της ΕΕ και της πρωτοβουλίας MedFish4Ever, πραγματοποιήθηκαν σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για την ευρωπαϊκή αλιεία, τη Μεσόγειο και τις παράκτιες κοινωνίες. Στις εργασίες, στις οποίες συμμετείχα μαζί με τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, αναδείχθηκε η ανάγκη να μη μείνουν οι αγρότες και οι αλιείς απροστάτευτοι απέναντι στις διαδοχικές κρίσεις.
Οι οικονομικές, κλιματικές, γεωπολιτικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις συνθέτουν πλέον τη νέα κανονικότητα, καθιστώντας αναγκαία την άμεση δράση, την πρόληψη και την έμφαση στη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα των τομέων παραγωγής.
Η αξιολόγηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής δεν αποτελεί απλή θεσμική αποτίμηση, αλλά καθρέφτη της πραγματικότητας. Παρά τα βήματα προόδου, η πορεία προς την πλήρη επίτευξη των στόχων παραμένει ατελής. Η πρόοδος στη μείωση της υπεραλίευσης, στην επιστημονική τεκμηρίωση και στη βελτίωση της διακυβέρνησης είναι σημαντική, ενώ η ΕΕ διαθέτει ένα από τα αυστηρότερα πλαίσια διεθνώς για τη διαχείριση της αλιείας και την προστασία των θαλάσσιων πόρων.
Ωστόσο, η ανάκαμψη πολλών ιχθυαποθεμάτων εξελίσσεται πιο αργά από το αναμενόμενο, τα οικονομικά οφέλη δεν έχουν αποτυπωθεί πλήρως και οι αλιείς αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη, γήρανση του στόλου και μειωμένη ελκυστικότητα του επαγγέλματος για τις νέες γενιές.
Η πρόκληση της εφαρμογής και η ελληνική προτεραιότητα
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στον σχεδιασμό της πολιτικής, αλλά στην εφαρμογή της. Η πιο ολοκληρωμένη πολιτική χάνει την αξία της όταν δεν εφαρμόζεται με συνέπεια, όταν οι κανόνες δεν ελέγχονται ισότιμα και όταν τα κράτη μέλη δεν κινούνται με την ίδια αποφασιστικότητα.
Ειδικά στη Μεσόγειο, όπου τα αποθέματα και οι δραστηριότητες υπερβαίνουν τα εθνικά όρια, καμία χώρα δεν μπορεί να πετύχει μόνη της. Για την Ελλάδα, η συζήτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η μικρή παράκτια αλιεία αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της κοινωνικής συνοχής, της νησιωτικότητας και της τοπικής οικονομίας.
Περίπου το 80% των Ελλήνων αλιέων δραστηριοποιείται στη μικρή παράκτια αλιεία, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών στις πραγματικές συνθήκες της χώρας, χωρίς υπέρμετρο διοικητικό βάρος. Αυτό δεν σημαίνει λιγότερη προστασία, αλλά πιο έξυπνη και αποτελεσματική διαχείριση.
Η επιστημονική τεκμηρίωση πρέπει να αποτελεί τη βάση κάθε απόφασης, ενώ οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις των μέτρων να λαμβάνονται εξίσου υπόψη. Δεν υπάρχει βιώσιμη αλιεία χωρίς υγιή ιχθυαποθέματα, αλλά ούτε ζωντανές παράκτιες κοινότητες χωρίς αλιείς, νέους επαγγελματίες, σύγχρονα σκάφη και δίκαιους όρους ανταγωνισμού.
Ισότιμοι όροι ανταγωνισμού και βιώσιμη ανάπτυξη
Κεντρικό ζήτημα αποτελεί η διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού με τρίτες χώρες. Οι ευρωπαίοι αλιείς λειτουργούν υπό αυστηρές απαιτήσεις που αυξάνουν το κόστος παραγωγής, συνεπώς τα προϊόντα που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά και οι δραστηριότητες σε κοινά αποθέματα πρέπει να διέπονται από αντίστοιχα πρότυπα ελέγχου και ιχνηλασιμότητας.
Η αντιμετώπιση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας αποτελεί προϋπόθεση δικαιοσύνης και βιωσιμότητας. Παράλληλα, η υδατοκαλλιέργεια παραμένει στρατηγικός τομέας για την Ελλάδα και την Ευρώπη. Αν και δεν έχουν αξιοποιηθεί πλήρως οι δυνατότητές της, η βιώσιμη ανάπτυξη του κλάδου μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην επισιτιστική επάρκεια, στις εξαγωγές και στην τοπική ανάπτυξη.
Η επόμενη δεκαετία της MedFish4Ever
Η συζήτηση για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική συνδέεται άμεσα με το μέλλον της Μεσογείου. Η Διακήρυξη MedFish4Ever της Μάλτας το 2017 έθεσε το πλαίσιο κοινής δράσης για βιώσιμη αλιεία και υδατοκαλλιέργεια. Καθώς πλησιάζει η δεκαετής επέτειος, το ερώτημα παραμένει: θα περιοριστούμε στις διαπιστώσεις ή θα περάσουμε στη συντονισμένη εφαρμογή;
Η Ελλάδα απαντά ξεκάθαρα: απαιτείται μια Κοινή Αλιευτική Πολιτική πιο απλή, ισορροπημένη και αποτελεσματική. Με λιγότερη γραφειοκρατία, μεγαλύτερη εφαρμογή, ενισχυμένους ελέγχους, στήριξη της μικρής παράκτιας αλιείας, ενεργειακή μετάβαση του στόλου, ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας και πραγματικούς ισότιμους όρους ανταγωνισμού.
Η βιωσιμότητα της αλιείας δεν είναι θεωρητικός στόχος αλλά προϋπόθεση επιβίωσης για τις θάλασσες και τις τοπικές κοινωνίες. Η επόμενη μέρα πρέπει να είναι περίοδος ευθύνης, συνεργασίας και απτών αποτελεσμάτων για τον ευρωπαϊκό και τον ελληνικό αλιευτικό τομέα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
