Η τουρκική αμυντική βιομηχανία έχει εξελιχθεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια έχοντας μετασχηματιστεί σε έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους παίκτες διεθνώς, με σημαντικές επιτυχίες κυρίως στα drones, στα τεθωρακισμένα οχήματα και στη μαζική παραγωγή οπλικών συστημάτων.
Η Άγκυρα έχει καταφέρει να δημιουργήσει μια ισχυρή εξαγωγική βάση, να καλύψει μεγάλο μέρος των εγχώριων στρατιωτικών της αναγκών και να αποκτήσει αυξημένη επιρροή σε περιοχές όπως η Μέση Ανατολή, η Αφρική και η Ανατολική Ευρώπη.
Ιδιαίτερα στον τομέα των UAVs, η Τουρκία θεωρείται πλέον διεθνώς μια πραγματική δύναμη.
Τα Bayraktar TB2 και Akıncı χρησιμοποιήθηκαν σε Ουκρανία, Λιβύη, Συρία και Ναγκόρνο Καραμπάχ, προσφέροντας στην τουρκική βιομηχανία ένα σπάνιο πλεονέκτημα: πραγματική επιχειρησιακή εμπειρία σε συνθήκες πολέμου.
Παράλληλα, εταιρείες όπως η ASELSAN, η Roketsan και η Turkish Aerospace έχουν ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες της χώρας σε ηλεκτρονικά συστήματα, πυραύλους, ναυπηγικά προγράμματα και προηγμένες αμυντικές τεχνολογίες.
Τουρκικό drone Bayraktar TB2. Credit: Βaykartech.com
Η στρατηγική της Άγκυρας: Μαζική παραγωγή και εξαγωγές
Η ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας δεν είναι συγκυριακή. Στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1970 ξεκινά η συστηματική επέκταση του κλάδου, ενώ μετά το 2005 η Άγκυρα επιτάχυνε τον μετασχηματισμό της βιομηχανικής της βάσης σε ένα ευρύ φάσμα οπλικών συστημάτων.
Όπως επισημαίνει ο Τάσος Γιαννίτσης, στο βιβλίο του «Ελλάδα 1953 – 2024. Χρόνος και Πολιτική Οικονομία» η Τουρκία διαθέτει παράδοση στην κατασκευή πολεμικού υλικού που φτάνει μέχρι τον 18ο αιώνα.
Σήμερα, η χώρα παράγει «μαζικές ποσότητες προϊόντων χαμηλής και μεσαίας τεχνολογικής έντασης», αξιοποιώντας ταυτόχρονα προηγμένα οπλικά συστήματα υψηλής τεχνολογίας που προμηθεύεται από ΗΠΑ, Ρωσία και άλλες χώρες.
Το τουρκικό μοντέλο βασίζεται σε:
- μεγάλες γραμμές παραγωγής,
- χαμηλότερο κόστος,
- κρατική στήριξη,
- και συνδυασμό εγχώριων και εισαγόμενων τεχνολογιών.
Αυτό επιτρέπει στην Τουρκία να παράγει γρήγορα drones, τεθωρακισμένα, πυρομαχικά και ναυτικά συστήματα σε κλίμακα που λίγες ευρωπαϊκές χώρες μπορούν σήμερα να πετύχουν.
Το χάσμα με την Ελλάδα
Η σύγκριση Ελλάδας και Τουρκίας στον αμυντικό τομέα παραμένει εξαιρετικά άνιση, κυρίως όχι τόσο σε επίπεδο επιχειρησιακών δυνατοτήτων των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά στη βιομηχανική και παραγωγική βάση που στηρίζει αυτές τις δυνατότητες.
Ο Τάσος Γιαννίτσης χαρακτηρίζει τη διαφορά «συντριπτική σε βάρος της Ελλάδας», σημειώνοντας ότι απέναντι σε λίγες ελληνικές αμυντικές βιομηχανίες που συχνά φυτοζωούν η Τουρκία έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα αμυντικών βιομηχανιών με εξαγωγικό προσανατολισμό και σημαντική παραγωγική αυτονομία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Τουρκία βρέθηκε το 2022 στην 11η θέση διεθνώς στις εξαγωγές αμυντικού υλικού με 398 εκατ. δολάρια, ενώ η Ελλάδα ήταν 42η με μόλις 7 εκατ. δολάρια.
Δηλαδή, η τουρκικές εξαγωγές αμυντικού υλικού ήταν πολλαπλάσιες του ελληνικού ΑΕΠ.
Το χάσμα αυτό δεν αφορά μόνο τα οπλικά συστήματα, αλλά αντανακλά βαθύτερες διαφορές στη βιομηχανική πολιτική, στην κρατική στρατηγική και στην ικανότητα ανάπτυξης παραγωγικής βάσης.
Την τελευταία πενταετία η Ελλάδα προχώρησε πράγματι σε μια σημαντική ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων:
- με την αγορά Rafale,
- με την επικείμενη απόκτηση μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35,
- με την αναβάθμιση των F-16 σε επίπεδο Viper,
- με τις φρεγάτες Belharra,
- αλλά και με την ευρύτερη ενίσχυση του στόλου και των εξοπλιστικών προγραμμάτων.
Αεροσκάφος Rafale της Πολεμικής Αεροπορίας
Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ενίσχυσης βασίζεται κυρίως σε αγορές από το εξωτερικό και σε υψηλές αμυντικές δαπάνες — όχι σε ανάπτυξη εγχώριας παραγωγικής ικανότητας.
Αντίθετα, η Τουρκία επένδυσε συστηματικά επί δεκαετίες στην οικοδόμηση εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, ακόμη και σε τομείς όπου αρχικά υστερούσε τεχνολογικά. Αυτό της επιτρέπει σήμερα:
- να παράγει μαζικά οπλικά συστήματα,
- να υποστηρίζει τις Ένοπλες Δυνάμεις της με εγχώριο υλικό,
- να μειώνει σταδιακά τις εξαρτήσεις της,
- και να αποκτά εξαγωγική και γεωπολιτική επιρροή.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ζήτημα των drones. Στην Ελλάδα η συζήτηση για την ανάπτυξη εγχώριου UAV επανέρχεται εδώ και πολλά χρόνια, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει υπάρξει ουσιαστικό αποτέλεσμα σε επίπεδο μαζικής παραγωγής ενω σε αρχικά στάδια βρίσκεται και η επιχειρησιακής τους αξιοποίηση.
Η φρεγάτα Κίμων του Πολεμικού Ναυτικού
Την ίδια περίοδο, η Τουρκία όχι μόνο δημιούργησε πλήρη οικογένεια drones, αλλά κατάφερε να τα εξάγει διεθνώς και να τα χρησιμοποιήσει σε πραγματικές πολεμικές επιχειρήσεις, αποκτώντας τεχνογνωσία και διεθνή αναγνώριση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα υστερεί απαραίτητα επιχειρησιακά σε όλους τους τομείς. Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διατηρούν υψηλό επίπεδο προσωπικού, σημαντικές δυνατότητες αποτροπής και σαφές τεχνολογικό πλεονέκτημα σε ορισμένα κρίσιμα δυτικά συστήματα υψηλής τεχνολογίας.
Όμως στο επίπεδο της αμυντικής βιομηχανίας και της παραγωγικής αυτονομίας, η απόσταση που έχει δημιουργηθεί υπέρ της Τουρκίας είναι πλέον δύσκολο να αμφισβητηθεί.
Οι πραγματικές επιτυχίες και οι υπερβολές
Ωστόσο, πίσω από τη θεαματική προβολή και τη γρήγορη ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, δεν λείπουν και οι υπερβολές.
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση ήρθε πρόσφατα με την παρουσίαση του βαλλιστικού πυραύλου Yıldırımhan στην Κωνσταντινούπολη. Η Άγκυρα παρουσίασε το σύστημα ως διηπειρωτικό πύραυλο ικανό να πλήξει στόχους σε απόσταση 6.000 χιλιομέτρων με υπερηχητική ταχύτητα, επιχειρώντας να τοποθετήσει την Τουρκία στην ελίτ των χωρών με δυνατότητες ICBM.
Όμως η υπόθεση εξελίχθηκε σε ένα μικρό φιάσκο.
Σύμφωνα με τους Financial Times το προωθητικό βίντεο που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη εμφάνιζε τον πύραυλο να πλήττει στόχους που έμοιαζαν να βρίσκονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλώντας αμηχανία ακόμη και σε δυτικούς συμμάχους της Άγκυρας.
Λίγες ημέρες αργότερα, το ίδιο το τουρκικό υπουργείο Άμυνας αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι δεν υπάρχει ακόμη πλήρως λειτουργικό πρωτότυπο του πυραύλου και ότι το πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη σε φάση εργαστηριακών δοκιμών.
Διεθνείς αναλυτές αντιμετώπισαν με έντονο σκεπτικισμό τους ισχυρισμούς της Τουρκίας. Ο πύραυλος μεγαλύτερης εμβέλειας που έχει δοκιμάσει επιτυχώς μέχρι σήμερα η χώρα, ο Tayfun, έχει φτάσει περίπου τα 600 χιλιόμετρα — δηλαδή μόλις το ένα δέκατο της εμβέλειας που αποδόθηκε στον Yıldırımhan.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
