Ιστορική μεταρρύθμιση στο κληρονομικό δίκαιο ενισχύει την ασφάλεια

Μία μεταρρύθμιση του κληρονομικού δικαίου που αφορά κάθε ελληνική οικογένεια και κάθε πολίτη ξεκίνησε να συζητείται στη Βουλή, καθώς επιχειρείται ο εκσυγχρονισμός των διατάξεων που ρυθμίζουν τη διαδοχή περιουσίας και τη διασφάλιση της τελευταίας βούλησης των πολιτών.

Στην Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης εισήχθη για επεξεργασία το σχέδιο νόμου του υπουργείου Δικαιοσύνης που αναμορφώνει τις διατάξεις του κληρονομικού δικαίου. Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας, παρουσιάζοντας το νομοσχέδιο, υπογράμμισε τη σημασία της μεταρρύθμισης και κάλεσε τα κόμματα να συμβάλουν με προτάσεις βελτίωσης, διαβεβαιώνοντας ότι το υπουργείο είναι ανοικτό σε εποικοδομητικές εισηγήσεις και απόψεις φορέων.

Η αντιπολίτευση, αν και τηρεί επιφυλακτική στάση, αναγνωρίζει την ανάγκη αναμόρφωσης ενός πλαισίου που παραμένει σχεδόν αμετάβλητο εδώ και δεκαετίες. Ο κ. Μπούγας χαρακτήρισε τη διαδικασία «ιστορική» για το Αστικό Δίκαιο, καθώς μετά από 80 χρόνια επιχειρείται η προσαρμογή του κληρονομικού δικαίου στις σύγχρονες κοινωνικές, οικονομικές και δημογραφικές συνθήκες.

Μεταρρύθμιση έπειτα από 80 χρόνια

Οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα για το κληρονομικό δίκαιο ισχύουν από το 1946 και έχουν παραμείνει σχεδόν αμετάβλητες. Οι αλλαγές στις οικογενειακές σχέσεις, οι νέες μορφές περιουσίας και οι πρακτικές δυσχέρειες στην εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων ανέδειξαν την ανάγκη εκσυγχρονισμού του πλαισίου.

Το σχέδιο νόμου κινείται σε τέσσερις βασικούς άξονες: αναμόρφωση των ρυθμίσεων ώστε να ανταποκρίνονται στις σημερινές ανάγκες, εισαγωγή νέων θεσμών όπως οι κληρονομικές συμβάσεις αιτία θανάτου, επίλυση ερμηνευτικών ζητημάτων που προκαλούσαν διχογνωμίες στη νομολογία και κατάργηση παρωχημένων θεσμών που δεν εφαρμόζονται πλέον.

Οι σημαντικότερες αλλαγές

Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης παρουσίασε τις βασικές κατευθύνσεις της μεταρρύθμισης, που περιλαμβάνουν την προστασία της πραγματικής βούλησης του διαθέτη, την ενίσχυση της θέσης του ή της συζύγου ή συντρόφου με σύμφωνο συμβίωσης, τη μεταβολή της νόμιμης μοίρας σε χρηματική απαίτηση και τον διαχωρισμό της κληρονομιαίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου.

Νέα Δημοκρατία: Ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου

Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Παναγής Καππάτος ανέφερε ότι η μεταρρύθμιση ενισχύει την ασφάλεια δικαίου, καθώς το ισχύον πλαίσιο είχε διαμορφωθεί σε μια εντελώς διαφορετική εποχή. Επισήμανε ότι οι αλλαγές ανταποκρίνονται στις σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες και αντιμετωπίζουν προβλήματα όπως οι αμφισβητήσεις ιδιόγραφων διαθηκών και οι χρονοβόρες δικαστικές διαμάχες.

Ιδιόγραφες διαθήκες και νέοι θεσμοί

Το νομοσχέδιο, όπως εξήγησε ο κ. Καππάτος, διατηρεί την ιδιόγραφη διαθήκη ως απλό και προσιτό μέσο έκφρασης της τελευταίας βούλησης, αλλά εισάγει δικλείδες ασφαλείας για την αποτροπή πλαστογραφήσεων και καταχρηστικών πρακτικών. Παράλληλα, προβλέπει τη χρήση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων για τη σύνταξη και δημοσίευση διαθηκών.

Επιπλέον, εισάγεται ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων αιτία θανάτου, που θα επιτρέπει τη ρύθμιση της μεταβίβασης περιουσίας με μεγαλύτερη διαφάνεια και ασφάλεια, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις οικογενειακών επιχειρήσεων ή σύνθετων περιουσιακών σχέσεων.

Η νόμιμη μοίρα και οι αποποιήσεις

Η μεταρρύθμιση της νόμιμης μοίρας, σύμφωνα με τον εισηγητή της ΝΔ, στοχεύει στη μείωση των περιπτώσεων ακούσιας συνιδιοκτησίας και στη διευκόλυνση της αξιοποίησης ακινήτων, καθώς μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση αντί εμπράγματου δικαιώματος. Παράλληλα, επιχειρείται να περιοριστεί το φαινόμενο των μαζικών αποποιήσεων κληρονομιών μέσω του διαχωρισμού της κληρονομιαίας από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου.

Νέες ρυθμίσεις για συντρόφους και φροντιστές

Το σχέδιο νόμου εισάγει για πρώτη φορά τη δυνατότητα περιορισμένης κληρονομικής διαδοχής για τον σύντροφο σε ελεύθερη ένωση, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, καθώς και ρυθμίσεις για την αναγνώριση της συμβολής φροντιστών του διαθέτη. Στόχος, όπως τόνισε ο κ. Καππάτος, είναι η αποκατάσταση κοινωνικών ανισοτήτων και η αντιμετώπιση πραγματικών ανθρώπινων αναγκών χωρίς αλλοίωση του οικογενειακού δικαίου.