Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ πραγματοποίησε συζήτηση για τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, στον απόηχο της ανακοίνωσης του Ύπατου Εκπροσώπου Κρίστιαν Σμιτ ότι αποχωρεί από τη θέση του.
Πριν την έναρξη της συνεδρίασης, η εκπρόσωπος της Ρωσίας Άννα Μ. Εβστιγκνέεβα εξέφρασε τη διαφωνία της με την παρουσία του Ύπατου Εκπροσώπου, υποστηρίζοντας ότι το Συμβούλιο δεν τον είχε εγκρίνει ούτε του είχε αναθέσει «οποιαδήποτε εξουσία ή αρμοδιότητα». Όπως ανέφερε, δεν έχει το δικαίωμα να μιλά εξ ονόματος της διεθνούς κοινότητας και ζήτησε να αποχωρήσει από τη θέση του.
Ο κ. Σμιτ παρέμεινε στη συνεδρίαση και, αφού του δόθηκε ο λόγος από τον πρέσβη της Κίνας που προεδρεύει για τον μήνα Μάιο, ενημέρωσε το Συμβούλιο Ασφαλείας για την τελευταία έκθεση του γραφείου του. Η έκθεση, που κυκλοφόρησε στις 11 Μαΐου, καλύπτει την περίοδο από 16 Οκτωβρίου 2025 έως 15 Απριλίου 2026 (S/2026/405).
«Η Βοσνία και Ερζεγοβίνη κινείται σε ένα ολοένα στενότερο μονοπάτι», σημείωσε ο κ. Σμιτ, επισημαίνοντας ότι, παρότι η συνολική κατάσταση ασφάλειας παραμένει σταθερή, οι δυνητικά αποσταθεροποιητικές εντάσεις εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία.
«Πρόκειται για μια πορεία που οδηγεί είτε προς τη θεσμική βιωσιμότητα και εδραίωση, την οικονομική αναζωογόνηση, το κράτος δικαίου και τα πρότυπα δημοκρατικής διακυβέρνησης, είτε προς περαιτέρω στασιμότητα, η οποία τροφοδοτείται από πολιτικά εμπόδια και τη σταδιακή αποδόμηση των κρατικών θεσμών», τόνισε χαρακτηριστικά.
Ο Ύπατος Εκπρόσωπος υπογράμμισε ότι η παρουσία της Δύναμης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη χώρα (EUFOR) παραμένει «τόσο αναγκαία όσο και καθησυχαστική». Ως θέμα αρχής, επισήμανε ότι οι θεσμοί του Ντέιτον, το Γραφείο του Ύπατου Εκπροσώπου και η EUFOR παραμένουν σε ισχύ, προσθέτοντας πως «εναπόκειται στους εγχώριους παράγοντες να επιδείξουν πολιτική υπευθυνότητα».
«Η σταθερότητα δεν θα πρέπει να συγχέεται με τη θεσμική υγεία», προειδοποίησε ο κ. Σμιτ, κάνοντας λόγο για συνεχιζόμενη κρίση λειτουργικότητας και πολιτικής ευθύνης, καθώς και για «σκόπιμες προσπάθειες» αποδόμησης των κρατικών θεσμών μέσω της παρεμπόδισης άσκησης των καθηκόντων τους.
Παράλληλα, παρουσίασε τέσσερις προτεραιότητες για το επόμενο έτος: τη διατήρηση της θεσμικής τάξης της Συμφωνίας του Ντέιτον, την αποκατάσταση της θεσμικής λειτουργικότητας, την επίλυση του ζητήματος της κρατικής περιουσίας και την έγκαιρη εισαγωγή εκλογικών τεχνολογιών ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου.
Η στάση της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Η Ελλάδα επανέλαβε τη στήριξή της στην «ενότητα και πολιτική σταθερότητα» της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, τονίζοντας ότι ο σεβασμός της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και της ανεξαρτησίας της χώρας αποτελεί «σημαντικό επίτευγμα και κεκτημένο που κατακτήθηκε με κόπο» και «δεν πρέπει να τίθεται υπό αμφισβήτηση».
Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά, σημείωσε ότι η Συμφωνία Ειρήνης του Ντέιτον «παραμένει το θεμέλιο αυτού του επιτεύγματος» και πρέπει να διαφυλαχθεί, επαναβεβαιώνοντας τη στήριξη της Αθήνας στους θεσμούς της, συμπεριλαμβανομένου του Γραφείου του Ύπατου Εκπροσώπου.
Η κ. Μπαλτά κάλεσε όλους τους πολιτικούς παράγοντες να επιδείξουν «ειλικρινή βούληση» για ουσιαστικό διάλογο και να αποφύγουν «διχαστική ρητορική και αποσχιστικές αφηγήσεις», ιδίως ενόψει των γενικών εκλογών του Οκτωβρίου 2026.
Τέλος, χαρακτήρισε «καθοριστική στιγμή» την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να ανοίξει ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, τονίζοντας τη σημασία των μεταρρυθμίσεων και της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας. Παράλληλα, επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στην επιχείρηση EUFOR Althea, ως «απτή απόδειξη» της δέσμευσης της Ε.Ε. για την ασφάλεια της περιοχής.