Για τον κρίσιμο ρόλο που διαδραματίζουν τα Αρχεία του ΝΑΤΟ στη βελτίωση της διαφάνειας μέσω του Προγράμματος Δημόσιας Γνωστοποίησης μίλησε ο επικεφαλής των αρχείων της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, Νίκολας Ρόουτς (Nicholas Roche), σε διάλεξη που πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο του υπουργείου Εξωτερικών «Γιάννος Κρανιδιώτης» με θέμα «Αρχειοθέτηση μιας Συμμαχίας – Πώς τα αρχεία του ΝΑΤΟ συλλέγουν, διατηρούν και παρέχουν πρόσβαση σε πληροφορίες».
Ο Νίκολας Ρόουτς παρουσίασε την ιστορική εξέλιξη των Αρχείων της Συμμαχίας, το θεσμικό τους πλαίσιο και τον ρόλο τους στη διατήρηση και ανάδειξη της αρχειακής κληρονομιάς του ΝΑΤΟ, υπογραμμίζοντας τη σημασία της πρόσβασης των πολιτών σε πρωτογενές υλικό.
Τον κ. Ρόουτς καλωσόρισε ο Γιώργος Πολυδωράκης, προϊστάμενος της Υπηρεσίας Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του ΥΠΕΞ και εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Αρχειακή Επιτροπή του ΝΑΤΟ. Όπως ανέφερε, στην Αθήνα θα συγκληθεί η Επιτροπή των Αρχείων του ΝΑΤΟ, για πρώτη φορά εκτός Βρυξελλών, με πρωτοβουλία του Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του ΥΠΕΞ.
Αναφερόμενος στην Ελλάδα, ο κ. Ρόουτς σημείωσε την ένταξή της στη Βορειοατλαντική Συμμαχία το 1952 και παρουσίασε φωτογραφικό υλικό «επί τω έργω της NATO’s Air Defence Ground Environment (NADGE)» στη χώρα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο 2004, όταν το ΝΑΤΟ παρείχε προστασία στην Ελλάδα για τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων, έπειτα από σχετικό αίτημα της χώρας. Επεσήμανε ότι οι Αγώνες του 2004 ήταν οι πρώτοι μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου, γεγονός που αύξησε τα μέτρα ασφαλείας.
Όπως τόνισε, το ΝΑΤΟ ολοκλήρωσε με επιτυχία την αποστολή του για την προστασία της χώρας και των αθλητών, ενώ είχε συσταθεί ειδική ομάδα CBRN (Chemical, Biological, Radiological, and Nuclear) για την αντιμετώπιση πιθανών απειλών.
Η διαδικασία αποχαρακτηρισμού των αρχείων
Ο επικεφαλής των αρχείων του ΝΑΤΟ παρουσίασε τη διαδικασία αρχειοθέτησης και αποχαρακτηρισμού μέσω του «Προγράμματος Δημόσιας Γνωστοποίησης», που στοχεύει στην ευαισθητοποίηση του κοινού για την αρχειακή κληρονομιά της Συμμαχίας.
Τα αποχαρακτηρισμένα αρχεία αφορούν την εξέλιξη του ΝΑΤΟ, τις αποστολές, τις διαβουλεύσεις και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, ενθαρρύνοντας τη δημόσια συζήτηση και την έρευνα.
Μέχρι σήμερα έχουν αποχαρακτηριστεί και δημοσιοποιηθεί πάνω από 554.000 έγγραφα που καλύπτουν την ιστορία του ΝΑΤΟ έως το 1990. Περισσότερα από 105.000 είναι διαθέσιμα μέσω της ηλεκτρονικής πύλης των Αρχείων του ΝΑΤΟ, ενώ τα υπόλοιπα μπορούν να αναγνωστούν στην Αίθουσα Ανάγνωσης στις Βρυξέλλες, κατόπιν αιτήματος.
Η πλειονότητα των εγγράφων είναι διαθέσιμη στα αγγλικά και γαλλικά και περιλαμβάνει θέματα όπως ο αμυντικός σχεδιασμός, η στρατιωτική οργάνωση και οι επιτροπές της Συμμαχίας. Η διαδικασία αποχαρακτηρισμού πραγματοποιείται είτε συστηματικά είτε με ad-hoc αιτήματα.
Στη συστηματική διαδικασία, ο Αρχειοφύλακας του ΝΑΤΟ προτείνει ετησίως έγγραφα τουλάχιστον 30 ετών με διαχρονική αξία. Όταν τα έγγραφα αφορούν σχέσεις δύο κρατών, η διαδικασία είναι ίδια για όλες τις χώρες, όπως ανέφερε ο κ. Ρόουτς.
Τα έγγραφα αποστέλλονται στα κράτη-μέλη για έγκριση και, μετά την έγκριση, χαρακτηρίζονται ως «Δημόσια Δημοσιευμένα». Αν ένα κράτος παρακρατήσει έγγραφο, οφείλει να αιτιολογήσει την απόφαση, ενώ το έγγραφο επανεξετάζεται μέσα σε δέκα χρόνια.
Η ad-hoc γνωστοποίηση επιτρέπει στα κράτη-μέλη να προτείνουν έγγραφα εκτός της συστηματικής διαδικασίας, συνήθως κατόπιν αιτημάτων ερευνητών ή δημοσιογράφων μέσω των εθνικών κυβερνήσεών τους.
Η ιστορία του αποχαρακτηρισμού
Η πολιτική αποχαρακτηρισμού των ευαίσθητων εγγράφων του ΝΑΤΟ εντάχθηκε στην Πολιτική Ασφαλείας της Συμμαχίας το 1955. Μεταξύ 1973 και 1981 αποχαρακτηρίστηκαν περίπου 37.000 έγγραφα, που κάλυπταν τα πρώτα 15 χρόνια λειτουργίας του ΝΑΤΟ.
Μετά το 1981, η διαδικασία ανεστάλη λόγω αυστηρότερων κανόνων ασφαλείας, ενώ τα Αρχεία του ΝΑΤΟ άνοιξαν επίσημα στις 19 Μαΐου 1999, στο πλαίσιο της 50ής επετείου από την ίδρυση της Συμμαχίας.
Σήμερα, μέσω των ψηφιακών αρχείων, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε πολύτιμο υλικό που αποτυπώνει την ιστορία, την εξέλιξη και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν η γενική γραμματέας του υπουργείου Εξωτερικών Τερέζα Αγγελάτου, ο διευθυντής της Δ2 Διεύθυνσης του ΥΠΕΞ για το ΝΑΤΟ και τον ΟΑΣΕ, Ευάγγελος Σέκερης, καθώς και η προϊσταμένη του Τμήματος Προσκτήσεων και Αρχειακών Συλλογών του ΝΑΤΟ, Μαρία Παπανικολάου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
