Η Τεχνητή Νοημοσύνη και η Συνταγματική Αναθεώρηση βρέθηκαν στο επίκεντρο της ομιλίας του Ευάγγελου Βενιζέλου, πρώην Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και υπουργού Εξωτερικών, πρώην Προέδρου του ΠΑΣΟΚ και Ομότιμου Καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου του ΑΠΘ, στο συνέδριο Quo Vadis AI Conference, που συνδιοργάνωσαν η Boussias events, το Ινστιτούτο για τη Δικαιοσύνη και την Ανάπτυξη (EPLO) και το Ινστιτούτο για το Δίκαιο Προστασίας της Ιδιωτικότητας των Προσωπικών Δεδομένων και την Τεχνολογία (EPLO).
Ο κ. Βενιζέλος ανέδειξε την ανάγκη μιας ρεαλιστικής προσέγγισης της Τεχνητής Νοημοσύνης στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης του Συντάγματος, επισημαίνοντας ότι οι θεσμικές παρεμβάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διεθνείς εξελίξεις και τους πραγματικούς συσχετισμούς ισχύος στον τομέα της τεχνολογίας.
Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα όριά του
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τονίζοντας πως, παρά τη σημαντική ρυθμιστική της παρέμβαση μέσω πρωτοβουλιών όπως το AI Act, δεν διαθέτει ουσιαστική επιρροή στον καθορισμό της παγκόσμιας τεχνολογικής πορείας.
Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «μπορεί μεν η Ε.Ε. να παίζει ρυθμιστικό ρόλο στην Τεχνητή Νοημοσύνη διεθνώς, εντούτοις δεν ορίζει, αλλά ούτε επηρεάζει καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις εξελίξεις».
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αποφάσεις που καθορίζουν την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης λαμβάνονται κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, γεγονός που περιορίζει την ευρωπαϊκή επιδραστικότητα.
Δημοκρατία και τεχνολογική κυριαρχία
Ο κ. Βενιζέλος επισήμανε ότι η αντιπαράθεση μεταξύ δημοκρατικών και αυταρχικών καθεστώτων σε επίπεδο τεχνολογίας δημιουργεί νέες προκλήσεις για τη διατήρηση των δημοκρατικών εγγυήσεων. Οι δημοκρατίες, όπως τόνισε, καλούνται να ανταγωνιστούν σε ένα περιβάλλον ταχύτατων εξελίξεων, χωρίς να υπονομεύουν τις θεμελιώδεις αξίες τους.
Η ελληνική συνταγματική διάσταση
Αναφερόμενος στις κυβερνητικές προτάσεις για την ενσωμάτωση θεμάτων Τεχνητής Νοημοσύνης στη συνταγματική συζήτηση, ο κ. Βενιζέλος επεσήμανε ότι η Ελλάδα δεν ανήκει στις χώρες που διαμορφώνουν τις διεθνείς εξελίξεις στον τομέα του AI. Ως εκ τούτου, η συνταγματική προσέγγιση του ζητήματος έχει περισσότερο συμβολικό και προσανατολιστικό χαρακτήρα.
Παρ’ όλα αυτά, υπογράμμισε ότι η σημασία του θέματος θα μπορούσε να ενισχυθεί μέσω διατάξεων που θα συνδέουν το εθνικό δίκαιο με τις εξελισσόμενες ρυθμίσεις του Διεθνούς και του Ενωσιακού Δικαίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ψηφιακή κυριαρχία και «Constitutional AI»
Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε και η έννοια της «κυριαρχίας» στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο κ. Βενιζέλος επισήμανε ότι οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες ασκούν σήμερα ψηφιακή κυριαρχία, ελέγχοντας τα δεδομένα και τα ίδια τα προϊόντα AI που παράγουν, διαμορφώνοντας έτσι ένα ιδιότυπο κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρθηκε στην ανάπτυξη της έννοιας του «Constitutional AI», μέσω της οποίας οι ίδιες οι εταιρείες ενσωματώνουν κανόνες και αξίες εμπνευσμένες από τον συνταγματισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα, επιδιώκοντας την αυτορρύθμιση των συστημάτων τους.
Παράλληλα, τόνισε πως τα κράτη προωθούν την αντίληψη μιας «Public Constitutional AI», όπου ο έλεγχος και η θέσπιση των κανόνων θα ασκούνται από δημόσιους θεσμούς. Ωστόσο, εξέφρασε επιφυλάξεις για τη δυνατότητα αποτελεσματικής εφαρμογής ενός τέτοιου μοντέλου στις σημερινές συνθήκες.
Το «Επαυξημένο Σύνταγμα» ως θεσμική απάντηση
Ως πιθανό θεσμικό αντίβαρο, ο Ευάγγελος Βενιζέλος πρότεινε την έννοια ενός «Επαυξημένου Συντάγματος», δηλαδή ενός εθνικού συνταγματικού πλαισίου ανοικτού στις επιρροές και τις εξελίξεις του Διεθνούς και του Ενωσιακού Δικαίου. Ένα τέτοιο πλαίσιο, όπως σημείωσε, θα μπορούσε να ανταποκριθεί πιο αποτελεσματικά στις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής.
Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι για την Ευρωπαϊκή Ένωση το κρίσιμο ζητούμενο δεν είναι μόνο η παραγωγή κανόνων, αλλά η απόκτηση ουσιαστικής τεχνολογικής ισχύος και επιδραστικότητας στις παγκόσμιες εξελίξεις της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news