Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Επιστημονικών Ερευνών του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, τέσσερα στα δέκα αντιβιοτικά χορηγούνταν χωρίς ηλεκτρονική ιατρική συνταγή πριν από την εφαρμογή της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής συνταγογράφησης τον Σεπτέμβριο του 2020. Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης από την ΗΔΙΚΑ και παρουσιάστηκε στο υπουργείο Υγείας.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι πλέον τα συνταγογραφούμενα αντιβιοτικά είναι πλήρως καταγεγραμμένα, ενώ στο παρελθόν δίνονταν κατά κύριο λόγο απευθείας από τους φαρμακοποιούς, χωρίς παρέμβαση της πολιτείας. Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε πως η μελέτη προσφέρει μια σαφή εικόνα για την κατανάλωση αντιβιοτικών πριν και μετά την καθιέρωση της υποχρεωτικής συνταγογράφησης, επισημαίνοντας ότι τα ευρήματα θα βοηθήσουν στην κατανόηση της υπερκατανάλωσης, η οποία αποτελεί βασική αιτία αύξησης της μικροβιακής αντοχής και των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων στη χώρα.
Επιτήρηση και κατανάλωση ανά ηλικιακή ομάδα
Από τα δεδομένα της περιόδου 2018-2024 προκύπτει σημαντική βελτίωση στην επιτήρηση της συνταγογράφησης. Το 2024, το 45% του πληθυσμού λαμβάνει τουλάχιστον μία συνταγή για αντιβιοτικό ετησίως. Οι ηλικίες άνω των 55 ετών εμφανίζουν τη μεγαλύτερη κατανάλωση, με κορύφωση στα 85 έτη.
Οι γυναίκες λαμβάνουν συχνότερα αντιβιοτικά μετά τα 20 έτη, γεγονός που αποδίδεται στις γυναικολογικές λοιμώξεις. Το Ινστιτούτο στοχεύει μέσα από αυτή την καταγραφή σε καλύτερη επιτήρηση, ορθότερη συνταγογράφηση και ενημέρωση πολιτών και γιατρών για τη σωστή χρήση των αντιβιοτικών.
Συνταγογράφηση εκτός πρωτοκόλλων και ειδικότητες
Το 91% των αντιβιοτικών συνταγογραφούνται εκτός θεραπευτικού πρωτοκόλλου, ενώ μόλις 9% μέσω ιατρικών πρωτοκόλλων. Για παράδειγμα, σε περιπτώσεις πυελονεφρίτιδας παρακάμπτεται η διαδικασία δήλωσης αιτίας, καθώς τα απαιτούμενα δεδομένα περιορίζουν την επιλογή του γιατρού.
Το 35% των αντιβιοτικών συνταγογραφούνται από παθολόγους και γενικούς γιατρούς, ενώ οι ουρολόγοι καταγράφουν τον μεγαλύτερο αριθμό συνταγών, με περίπου 800 συσκευασίες ετησίως. Ακολουθούν οι ΩΡΛ και οι οδοντίατροι με 600 έως 800 κουτιά κάθε χρόνο.
Γεωγραφικές διαφοροποιήσεις και διεθνείς στόχοι
Η χρήση αντιβιοτικών αυξάνεται αισθητά στις τουριστικές περιοχές, ενώ οι χαμηλότερες καταναλώσεις εντοπίζονται στη Φωκίδα και την Ευρυτανία. Αντίθετα, υψηλές τιμές καταγράφονται στην Κρήτη και σε νησιά όπως η Λευκάδα. Το υπουργείο Υγείας σχεδιάζει να διερευνήσει τα αίτια της υπερκατανάλωσης σε συγκεκριμένες περιοχές και ειδικότητες.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι έως το 2030, το 65% των συνταγογραφούμενων αντιβιοτικών δεν θα πρέπει να αυξάνουν τη μικροβιακή αντοχή. Ωστόσο, στην Ελλάδα προτιμώνται κυρίως τα αντιβιοτικά τελευταίας γενιάς, όπως οι κινολόνες, με τη χώρα να βρίσκεται 20%-25% κάτω από τον στόχο του ΠΟΥ.
Επόμενα βήματα
Το Ινστιτούτο Επιστημονικών Ερευνών του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου θα καταθέσει στις αρχές Σεπτεμβρίου τις προτάσεις του στο υπουργείο Υγείας. Οι προτάσεις αυτές θα αποτελέσουν βασικό εργαλείο για την αξιολόγηση και την ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών στη χώρα.