Οι ραγδαίες κοινωνικές και τεχνολογικές μετατοπίσεις που προκαλεί η εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) βρέθηκαν στο επίκεντρο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών. Σε συζήτηση με τον δημοσιογράφο του ΑΠΕ-ΜΠΕ Πάνο Οπλοποιό, ο Χαράλαμπος Τσέκερης, προεδρεύων της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής & Τεχνοηθικής, ανέλυσε τις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής, προειδοποιώντας για την υποβάθμιση της ανθρώπινης σκέψης και τις απειλές κατά της Δημοκρατίας.
Καθώς η αλληλεπίδραση ανθρώπου και μηχανής εντείνεται, παρατηρείται το φαινόμενο εκχώρησης αποφάσεων και γνώσης στα αυτόνομα συστήματα. Ο κ. Τσέκερης επισήμανε ότι βυθιζόμαστε σε μια «κουλτούρα της ευκολίας», όπου οι άνθρωποι εθίζονται στις γρήγορες απαντήσεις των chatbots. Αν και αυτό διευκολύνει επαγγελματίες σε τομείς όπως η ιατρική και η νομική, μακροπρόθεσμα οδηγεί σε πνευματική αποδυνάμωση.
Επικαλούμενος τον νομπελίστα Ντάρον Ατζέμογλου, προειδοποίησε ότι η υποχώρηση της ανθρώπινης διανοητικής προσπάθειας υπονομεύει τη συμβολή μας στο κοινό καλό, καθώς η κοινωνία χρειάζεται συνεχή ανατροφοδότηση γνώσης από ανθρώπους και όχι από μηχανές.
Η εκπαίδευση στη σκιά της AI
Οι αλλαγές αυτές γεννούν ανησυχίες για τις νεότερες γενιές. Σύμφωνα με στοιχεία του World Internet Project, το οποίο συντονίζει ο ίδιος στην Ελλάδα, οκτώ στους δέκα γονείς δεν επιθυμούν τα παιδιά τους να συνομιλούν με chatbots, φοβούμενοι επιπτώσεις στην κοινωνικότητά τους.
Ο προεδρεύων της Επιτροπής τόνισε την ανάγκη για ψηφιακό γραμματισμό ήδη από την προσχολική ηλικία. Τα παιδιά δεν πρέπει να εξαρτώνται από τις μηχανές, κινδυνεύοντας να οδηγηθούν σε «μαθημένη αβοηθησία». Είναι κρίσιμο η ανάγνωση και η γραφή να παραμείνουν ελκυστικές, ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία μιας «μετα-εγγράμματης» κοινωνίας που θα καταναλώνει μόνο οπτικό περιεχόμενο χωρίς κριτική σκέψη.
Deepfakes και απειλές για τη Δημοκρατία
Η συζήτηση επεκτάθηκε στις σκοτεινές πτυχές της ψηφιακής εξέλιξης, με έμφαση στα deepfakes. Υπενθυμίζοντας τη θέση του ιστορικού Τίμοθι Σνάιντερ —ότι η απουσία της αλήθειας δίνει τον λόγο σε όποιον έχει τα περισσότερα χρήματα— ο κ. Τσέκερης σημείωσε ότι τα deepfakes ενισχύουν τη «νοητική κλειστότητα».
Οι εξελιγμένοι αλγόριθμοι μπορούν να προσομοιώσουν την πραγματικότητα σε τέτοιο βαθμό που να χρησιμοποιούνται για ψηφιακή βία, χειραγώγηση της κοινής γνώμης και νόθευση εκλογικών διαδικασιών. Αυτό είναι κρίσιμο για την Ελλάδα, όπου, σύμφωνα με το World Value Survey, οι εκλογές αποτελούν τον θεσμό με τη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη των πολιτών.
Για την προστασία της αλήθειας και της Δημοκρατίας, απαιτείται η δημιουργία συνεργατικού οικοσυστήματος που θα ενώνει τη δημοσιογραφία, τον ακαδημαϊκό χώρο, τις εταιρείες τεχνολογίας και τα ίδια τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να εντοπίζουν και να καταπολεμούν την παραπληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο.
Το πλαίσιο διακυβέρνησης της τεχνολογίας
Αναφερόμενος στον ρόλο της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής & Τεχνοηθικής, ο κ. Τσέκερης υπογράμμισε ότι το πραγματικό στοίχημα δεν είναι η ίδια η τεχνολογία αλλά το πλαίσιο διακυβέρνησής της.
Σε ερώτηση για το αν η τεχνοηθική κινδυνεύει να μετατραπεί σε απλή «λίστα συμμόρφωσης», απάντησε: «Η ηθική αυτοδέσμευση των μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών συχνά εκφυλίζεται στο λεγόμενο "ethics washing" (ξέπλυμα ηθικής), όπου εταιρείες διακηρύσσουν αξίες χωρίς να τις τηρούν. Γι' αυτό είναι απαραίτητα νομικά δεσμευτικά πλαίσια με αυστηρούς κανόνες, όπως το πρωτοποριακό AI Act της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Κλείνοντας, ο κ. Τσέκερης απέρριψε το δίλημμα μεταξύ καινοτομίας και ηθικής, επισημαίνοντας ότι τεχνολογία χωρίς ηθικές αξίες είναι τελικά τοξική και αυτοκαταστρέφεται. Η ιστορία δείχνει ότι, παρά τις βραχυπρόθεσμες αναταράξεις, η κοινωνία πάντα καταφέρνει να επιτύχει μια αρμονική συμβίωση και έναν «ευτυχισμένο γάμο» ανάμεσα στις αξίες και την τεχνολογική πρόοδο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
