Μπορεί ένας αλγόριθμος να επιλέξει ταχύτερα και αποτελεσματικότερα τον κατάλληλο λήπτη για ένα μόσχευμα; Θα μπορέσει η τεχνητή νοημοσύνη να προβλέπει έγκαιρα την απόρριψη ενός μοσχεύματος, να μειώσει τους χρόνους αναμονής και να αλλάξει ριζικά τον τρόπο λήψης αποφάσεων στις μεταμοσχεύσεις; Μέχρι πού μπορεί να φτάσει η μηχανή και πού παραμένει αναντικατάστατος ο άνθρωπος;
Σε αυτά τα ερωτήματα απαντά στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» ο Γεώργιος Τσουλφάς, Καθηγητής Χειρουργικής Μεταμοσχεύσεων και Διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής Μεταμοσχεύσεων του ΑΠΘ στο Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης, Αντιπρόεδρος του Τμήματος Ιατρικής και πρόσφατα εκλεγμένο μέλος της Ακαδημίας Master Surgeon Educators του American College of Surgeons, του μεγαλύτερου επιστημονικού και εκπαιδευτικού οργανισμού χειρουργών παγκοσμίως.
Ο διακεκριμένος επιστήμονας, που είναι και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μεταμοσχεύσεων, μιλά για τον μετασχηματιστικό ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στις μεταμοσχεύσεις, τις εφαρμογές που ήδη χρησιμοποιούνται και εκείνες που αναμένεται σύντομα να μπουν στην καθημερινή κλινική πράξη. Εξηγεί πώς το AI επηρεάζει την αξιολόγηση δοτών, την προτεραιοποίηση ληπτών και τη μετεγχειρητική παρακολούθηση, ενώ θέτει το κρίσιμο ερώτημα: αν οι αποφάσεις περάσουν στους αλγόριθμους, ποιος θα καθορίζει τα ηθικά κριτήρια;
Από τα διδάγματα του Αριστοτέλη στην εποχή της καινοτομίας
Ο διεθνώς αναγνωρισμένος χειρουργός παραχώρησε τη συνέντευξη με αφορμή το Medical Innovation Forum 2026 με θέμα «Καινοτομία στην Υγεία», που πραγματοποιήθηκε από τις 18 έως τις 21 Μαΐου στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ, στο πλαίσιο του Aristotle Innovation Forum. Ως μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής, υπογράμμισε ότι τα δύο αυτά φόρουμ αποτέλεσαν ευκαιρία να συνδυαστούν τα διδάγματα του Αριστοτέλη με τη σύγχρονη εποχή της καινοτομίας και της τεχνητής νοημοσύνης, με την υγεία να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο.
«Το Medical Innovation Forum ήταν μία προσπάθεια να φέρουμε πιο κοντά το Πανεπιστήμιο, την ακαδημαϊκή και κλινική έρευνα, με τη βιομηχανία, την επιχειρηματικότητα και την κοινωνία, αναδεικνύοντας τη σημασία της συνεργασίας διαφορετικών πεδίων για την επιτάχυνση της καινοτομίας στην Υγεία και την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης στις μεταμοσχεύσεις
Απαντώντας στο ερώτημα πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει πρακτικά το πεδίο των μεταμοσχεύσεων τα επόμενα χρόνια, ο καθηγητής εξηγεί: «Ήδη παίζει σημαντικό ρόλο γιατί στον χώρο των μεταμοσχεύσεων τίθενται κρίσιμα ζητήματα, όπως η αξιολόγηση ενός πιθανού δότη, η καταλληλότητά του και –κυρίως– η αντιστοίχισή του με τον κατάλληλο λήπτη».
Η τεχνητή νοημοσύνη, όπως σημειώνει, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην προτεραιοποίηση ληπτών, επεξεργαζόμενη μεγάλους όγκους δεδομένων και υποστηρίζοντας πιο σύνθετες αποφάσεις. «Τα κριτήρια δεν είναι ίδια σε όλες τις μεταμοσχεύσεις. Για παράδειγμα, στη μεταμόσχευση νεφρού σημαντικό ρόλο παίζει ο χρόνος αναμονής, ενώ στο ήπαρ καθοριστικός παράγοντας είναι η βαρύτητα της κατάστασης του ασθενούς».
Ισχυρό εργαλείο, όχι αλάθητος μηχανισμός
Σε ερώτηση αν το AI μπορεί να κάνει γρηγορότερη ή καλύτερη επιλογή λήπτη μοσχεύματος, ο καθηγητής απαντά: «Γρηγορότερη, πιθανώς καλύτερη, αλλά δεν έχουμε φτάσει ακόμη στο σημείο όπου θα βάζουμε απλώς τα δεδομένα σε ένα σύστημα και εκείνο θα καταλήγει μόνο του σε ασφαλές συμπέρασμα».
Ο κ. Τσουλφάς επισημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αναλύσει δεδομένα από γονιδιακούς ελέγχους και να οδηγήσει σε σημαντικά συμπεράσματα, ωστόσο ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει απαραίτητος. «Δεν είναι τα πάντα, δεν είναι αλάθητη και δεν πρέπει να τη φοβόμαστε. Πρέπει να μάθουμε να τη χρησιμοποιούμε και να την αξιολογούμε. Παραμένει ένα μηχάνημα. Δεν διαθέτει χαρακτηριστικά που έχει ο άνθρωπος, όπως η κρίση, η αίσθηση και το συναίσθημα» τονίζει.
Όταν τα δεδομένα παραπλανούν: Το παράδειγμα του ιερέα
Αναφερόμενος στην πρόβλεψη απόρριψης μοσχεύματος, ο καθηγητής σημειώνει: «Δεν είμαστε ακόμη σε αυτό το σημείο, αλλά πιστεύω ότι θα φτάσουμε. Το ΑΙ μπορεί να επεξεργαστεί πιο γρήγορα και πιο καλά τα δεδομένα, αρκεί αυτά να είναι αξιόπιστα».
Για να το εξηγήσει, αναφέρει μια έρευνα όπου η τεχνητή νοημοσύνη κατέληξε στο λανθασμένο συμπέρασμα ότι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου θνητότητας σε μονάδα εντατικής θεραπείας ήταν… ο ιερέας, καθώς επισκεπτόταν τους ασθενείς λίγο πριν τον θάνατό τους. «Το παράδειγμα αυτό δείχνει πόσο σημαντικό είναι να αξιολογούμε σωστά τα δεδομένα που χρησιμοποιεί η Τεχνητή Νοημοσύνη» υπογράμμισε.
Εφαρμογές στην κλινική πράξη και μετεγχειρητική παρακολούθηση
Ο καθηγητής επισημαίνει ότι ήδη αναπτύσσονται εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για τη μετεγχειρητική παρακολούθηση μεταμοσχευμένων ασθενών. «Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτιστοποίηση της ανάρρωσης, στον σχεδιασμό καλύτερων πρωτοκόλλων αποκατάστασης και στην έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων και επιπλοκών» εξηγεί.
Παράλληλα, το AI μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του χρόνου αναμονής, αξιοποιώντας καλύτερα τα δεδομένα για δότες και λήπτες, και να υποστηρίξει αποφάσεις με βάση αντικειμενικά κριτήρια.
Ηθικά διλήμματα και ο ρόλος του ανθρώπου
Σχετικά με το αν στο μέλλον οι αποφάσεις για την κατανομή μοσχευμάτων θα λαμβάνονται από αλγορίθμους, ο κ. Τσουλφάς σημειώνει: «Προς αυτή την κατεύθυνση κινούμαστε, όμως οι αλγόριθμοι βασίζονται στα κριτήρια που ορίζει ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος εξακολουθεί να έχει καθοριστικό ρόλο στον καθορισμό των κριτηρίων».
Κλείνοντας, υπογραμμίζει τη σημασία της εκπαίδευσης: «Το κλειδί είναι η επιστημονική κοινότητα να κατανοήσει πραγματικά την τεχνητή νοημοσύνη. Η εκπαίδευση πρέπει να ξεκινά ήδη από το σχολείο και να συνεχίζεται σε όλα τα επίπεδα. Όσο πιο καλά το καταλάβουμε αυτό, τόσο καλύτερα θα την αξιοποιήσουμε».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
