Ιάπωνες αστρονόμοι εντόπισαν ενδείξεις ύπαρξης ατμόσφαιρας σε ένα μικρό παγωμένο σώμα πέρα από τον Πλούτωνα, μια ανακάλυψη που θεωρείται πρωτοποριακή για τα όρια του Ηλιακού Συστήματος, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα.
Αν επιβεβαιωθεί, το ουράνιο αυτό σώμα, με διάμετρο περίπου 500 χιλιομέτρων, θα είναι μόλις το δεύτερο γνωστό αντικείμενο μετά τον Πλούτωνα που διαθέτει ατμόσφαιρα. Ο Πλούτωνας, αν και αρχικά ταξινομήθηκε ως πλανήτης το 1930, εντάχθηκε στην κατηγορία των πλανητών νάνων το 2006, καθώς ανακαλύφθηκαν πολλά παρόμοια σώματα στη Ζώνη του Κάιπερ.
Επί προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ, η NASA είχε εξετάσει την ιδέα να «αναβαθμιστεί» ο Πλούτωνας ξανά σε πλανήτη. Ωστόσο, η πιθανή ύπαρξη ενός ακόμη σώματος με ατμόσφαιρα στην ίδια περιοχή αποδυναμώνει τα επιχειρήματα υπέρ αυτής της πρότασης.
Το παγωμένο αυτό αντικείμενο, γνωστό ως (612533) 2002 XV93, απέχει περίπου 6 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Ήλιο, δηλαδή 40 φορές την απόσταση Ήλιου-Γης. Είναι πολύ μικρότερο από τον Πλούτωνα και την Έριδα, δύο από τα μεγαλύτερα μεταποσειδώνια σώματα, και εκτιμάται ότι σχηματίστηκε πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Ολοκληρώνει την τροχιά του γύρω από τον Ήλιο κάθε 247 χρόνια.
Οι επιστήμονες εντόπισαν το σώμα κατά τη διάρκεια ενός περάσματος μπροστά από μακρινό αστέρι, τον Ιανουάριο του 2024. Η καθυστέρηση στην επανεμφάνιση του φωτός του αστεριού υποδήλωνε την ύπαρξη μιας λεπτότατης ατμόσφαιρας που φιλτράριζε την ακτινοβολία.
Σύμφωνα με τη δημοσίευση στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Astronomy, η ατμόσφαιρα του (612533) 2002 XV93 είναι πέντε έως δέκα εκατομμύρια φορές πιο αραιή από της Γης και αποτελείται πιθανότατα από μεθάνιο, άζωτο και μονοξείδιο του άνθρακα.
«Είναι σημαντικό διότι, μέχρι τώρα, ο Πλούτωνας ήταν το μόνο μεταποσειδώνιο αντικείμενο για το οποίο είχε επιβεβαιωθεί η παρουσία ατμόσφαιρας», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Κο Αριμάτσου, βασικός συγγραφέας της μελέτης και ερευνητής στο Αστρονομικό Παρατηρητήριο της Ιαπωνίας.
Η ανακάλυψη αυτή αμφισβητεί τη μέχρι σήμερα επιστημονική παραδοχή ότι τόσο μικρά σώματα δεν μπορούν να διατηρήσουν ατμόσφαιρα. «Αυτή η ανακάλυψη θέτει υπό αμφισβήτηση τη γενικά αποδεκτή ιδέα ότι οι μικροί παγωμένοι κόσμοι του εξωτερικού Ηλιακού Συστήματος είναι, στην πλειονότητά τους, ανενεργοί και στατικοί», πρόσθεσε ο Αριμάτσου.
Οι ερευνητές εξετάζουν διάφορες πιθανές εξηγήσεις για την προέλευση της ατμόσφαιρας, όπως εκπομπές αερίων από το εσωτερικό του σώματος ή υπολείμματα πρόσκρουσης κομήτη. Ωστόσο, η ατμόσφαιρα είναι υπερβολικά αραιή για να υποστηρίξει οποιαδήποτε μορφή ζωής.
Ο Ισπανός αστρονόμος Χοσέ Λουίς Ορτίθ, ειδικός στους νάνους πλανήτες πέραν του Ποσειδώνα, χαρακτήρισε τα ευρήματα ενδιαφέροντα, αλλά εμφανίστηκε επιφυλακτικός. «Εξακολουθώ να αμφιβάλω ότι υπήρχε ατμόσφαιρα. Χρειαζόμαστε περισσότερα δεδομένα», ανέφερε, προτείνοντας ως εναλλακτική εξήγηση την ύπαρξη δακτυλίου γύρω από το σώμα.
Ο Αριμάτσου αναγνώρισε ότι δεν μπορεί να αποκλείσει «εξωτικές εναλλακτικές» υποθέσεις, αλλά σημείωσε πως η υπόθεση του δακτυλίου δεν ευθυγραμμίζεται με τις παρατηρήσεις της ομάδας του.
Οι Ιάπωνες αστρονόμοι ζητούν τη συνέχιση των παρατηρήσεων με προηγμένα μέσα, όπως το διαστημικό τηλεσκόπιο Τζέιμς Γουέμπ, ώστε να αποκτήσουν πληρέστερη εικόνα για αυτόν τον «παράξενο κόσμο». Όπως παραδέχονται, το δυσπρόφερτο όνομα του σώματος παραμένει πρόκληση, με τον Αριμάτσου να προτείνει τελικά να συνδεθεί με τη μυθολογία της Οκινάουα, από όπου προέρχεται το παρατηρητήριό του.