Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί για τη ραγδαία αύξηση της κατανάλωσης των φακελακίων νικοτίνης (nicotine pouches), καταγγέλλοντας τις επιθετικές πρακτικές της καπνοβιομηχανίας που στοχεύουν κυρίως τους νέους καταναλωτές.
Τα φακελάκια, τα οποία απελευθερώνουν νικοτίνη όταν τοποθετηθούν ανάμεσα στα ούλα και τα χείλη, αλλάζουν με ταχύτητα την παγκόσμια αγορά καπνικών προϊόντων. Σύμφωνα με έκθεση του ΠΟΥ, η εξάπλωσή τους είναι τόσο μεγάλη που πολλές χώρες δυσκολεύονται να θεσπίσουν έγκαιρα ρυθμιστικό πλαίσιο.
«Οι κυβερνήσεις διαπιστώνουν ταχεία εξάπλωση των προϊόντων αυτών, κυρίως μεταξύ των εφήβων και των νέων, που γίνονται στόχος παραπλανητικών τακτικών επιθετικού μάρκετινγκ», δηλώνει ο Ετιέν Κρουγκ, επικεφαλής του τμήματος Κοινωνικοί Παράγοντες Υγείας, Προαγωγή και Πρόληψη του ΠΟΥ.
Τα προϊόντα που περιέχουν νικοτίνη και ζαχαρώδη αρώματα «είναι φτιαγμένα για να είναι εθιστικά», προειδοποιεί το στέλεχος του Οργανισμού. Παρουσιάζονται ως «σύγχρονα» και «διακριτικά», χωρίς καπνό, ενώ εξαπλώνονται με ρυθμούς που αιφνιδιάζουν τις αρχές.
Ραγδαία ανάπτυξη αγοράς
Η παγκόσμια αγορά των φακελακίων νικοτίνης εκτιμάται ότι θα φθάσει τα 7 δισ. δολάρια το 2025, με περισσότερα από 23 δισ. τεμάχια να έχουν πωληθεί το 2024, σημειώνοντας αύξηση 50% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Οι υψηλότερες πωλήσεις καταγράφονται στη Βόρεια Αμερική, όπου η ζήτηση αυξάνεται ραγδαία. Μια δημοφιλής μάρκα, σύμφωνα με την έκθεση του ΠΟΥ, επεκτάθηκε από 9.000 σημεία πώλησης το 2017 σε 150.000 το 2024. Αντίστοιχη άνοδος παρατηρείται σε ευρωπαϊκές αγορές, όπως η Γερμανία, η Πολωνία και η Σουηδία, αλλά και σε χώρες όπως το Πακιστάν.
«Δεν πρόκειται απλώς για τάση της αγοράς. Είναι ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας σε ταχεία εξέλιξη», τονίζει ο Βινάγιακ Πρασάντ, υπεύθυνος της αντικαπνιστικής εκστρατείας του ΠΟΥ. Ο Οργανισμός υπενθυμίζει ότι η νικοτίνη είναι «εξαιρετικά εθιστική» και ιδιαίτερα επιβλαβής για τους νέους, των οποίων ο εγκέφαλος βρίσκεται σε ανάπτυξη.
Ελκυστικό μάρκετινγκ και κίνδυνοι για τους νέους
Η έκθεση καταγγέλλει τη στρατηγική μάρκετινγκ των εταιρειών, που χρησιμοποιούν ελκυστικές συσκευασίες και προωθούν τα προϊόντα μέσω ίνφλουενσερ στα κοινωνικά δίκτυα. Διαφημιστικά σλόγκαν όπως «ξεχάστε τους κανόνες» ή «οποτεδήποτε, οπουδήποτε» ενθαρρύνουν τους εφήβους να καταναλώνουν νικοτίνη μακριά από την επίβλεψη των γονιών τους.
Ο Βινάγιακ Πρασάντ επισημαίνει ότι οι εταιρείες προωθούν παραπλανητικά τα φακελάκια ως λιγότερο επικίνδυνα από τα παραδοσιακά τσιγάρα ή ακόμη και ως βοήθημα για τη διακοπή του καπνίσματος. «Τα φακελάκια νικοτίνης δεν είναι ακίνδυνα προϊόντα και δεν πρέπει να διατίθενται για να δημιουργήσουν μια νέα γενιά εξαρτημένων», υπογραμμίζει.
«Το μάρκετινγκ των προϊόντων αυτών σήμερα μοιάζει πολύ με αυτό που γνωρίσαμε πριν από 10 χρόνια, πριν από την έκρηξη της επιδημίας του ατμίσματος στους νέους», δηλώνει ο Γόρχε Αλνταϊ, διευθυντής της μη κυβερνητικής οργάνωσης κατά του καπνίσματος STOP.
Κάλεσμα για αυστηρότερη ρύθμιση
Ο ΠΟΥ καλεί επειγόντως τις κυβερνήσεις να ενισχύσουν τα νομοθετικά τους πλαίσια, καθώς περίπου 160 χώρες δεν διαθέτουν ειδικούς κανονισμούς για τα nicotine pouches και μόλις 16 έχουν προχωρήσει σε πλήρη απαγόρευση πώλησης.