Η δύναμη της παραδοσιακής γνώσης ως εργαλείου για την προστασία της βιοποικιλότητας και την αντιμετώπιση σύγχρονων περιβαλλοντικών προκλήσεων βρίσκεται στο επίκεντρο του νέου διακρατικού έργου BIOSUSTAIN («Sustaining BSB Biodiversity through Traditional Knowledge and Innovation»), που υλοποιείται στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας με συγχρηματοδότηση της ΕΕ μέσω του προγράμματος Interreg NEXT Black Sea Basin.
Το έργο συνδέει φορείς από τη Γεωργία, τη Βουλγαρία και την Ελλάδα, σε μια κοινή προσπάθεια διατήρησης και αποκατάστασης των οικοσυστημάτων της Λεκάνης της Μαύρης Θάλασσας. Βασίζεται στην αξιοποίηση της παραδοσιακής οικολογικής γνώσης (Traditional Ecological Knowledge – TEK), η οποία συνδυάζεται με σύγχρονες επιστημονικές και καινοτόμες πρακτικές.
Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η συντονίστρια και επιστημονικά υπεύθυνη του έργου Interreg NEXT Black Sea Basin BIOSUSTAIN για την Ελλάδα, Λένα Αθανασιάδου, η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο που η απώλεια βιοποικιλότητας, η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής αποτελούν αυξανόμενες προκλήσεις για τις τοπικές κοινωνίες και οικονομίες της περιοχής.
Σύμφωνα με τους εταίρους, η γνώση που έχει μεταδοθεί επί γενιές από τις τοπικές κοινότητες μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βιώσιμη διαχείριση φυσικών πόρων και στη διατήρηση πολύτιμων φυτικών και ζωικών ειδών.
Διακρατική συνεργασία και ανταλλαγή τεχνογνωσίας
Επικεφαλής εταίρος του BIOSUSTAIN είναι το Georgian Arts and Culture Center της Γεωργίας, ενώ συμμετέχουν το Varna University of Management της Βουλγαρίας και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Η συνεργασία αυτή στοχεύει στην ανταλλαγή εμπειριών, τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών μεταξύ χωρών με κοινά περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά και προκλήσεις.
Στο πλαίσιο του έργου πραγματοποιούνται πιλοτικές μελέτες και δράσεις στις τρεις χώρες, εστιάζοντας στην εφαρμογή της παραδοσιακής γνώσης σε τομείς όπως οι τέχνες και χειροτεχνίες, οι τοπικές διατροφικές παραδόσεις, η αγροτική κληρονομιά και οι παραδοσιακές θεραπευτικές πρακτικές. Οι δράσεις αυτές αποσκοπούν τόσο στη διάσωση γνώσεων που κινδυνεύουν να χαθούν όσο και στην αξιοποίησή τους ως εργαλείων βιώσιμης ανάπτυξης.
Ενίσχυση τοπικών κοινωνιών και βιώσιμα οικονομικά μοντέλα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων, εργαστηρίων κατάρτισης και δράσεων ενημέρωσης. Το έργο επιδιώκει να ενισχύσει την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των πολιτών και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες αξιοποίησης της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Κεντρικός στόχος του BIOSUSTAIN είναι η ανάπτυξη βιώσιμων οικονομικών μοντέλων βασισμένων στην προστασία της βιοποικιλότητας και στη διατήρηση της τοπικής ταυτότητας. Η σύνδεση της παραδοσιακής γνώσης με την καινοτομία μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους για τον αγροδιατροφικό τομέα, τον πολιτιστικό και οικοτουρισμό, καθώς και για μικρές τοπικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται γύρω από παραδοσιακά προϊόντα και πρακτικές.
Η προστασία της βιοποικιλότητας, όπως επισημαίνει η κ. Αθανασιάδου, δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική ανάγκη αλλά και θεμέλιο για κοινωνική συνοχή και οικονομική ανθεκτικότητα. Μέσα από το BIOSUSTAIN επιδιώκεται να αναδειχθεί ότι η σοφία των προηγούμενων γενεών μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο σύμμαχο της σύγχρονης επιστήμης για τη διατήρηση του φυσικού πλούτου της Μαύρης Θάλασσας.
Το έργο υλοποιείται την περίοδο 2026-2027 και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του προγράμματος Interreg NEXT Black Sea Basin.