Η έξαρση χανταϊού στο ολλανδικό κρουαζιερόπλοιο MV Hondius έχει προκαλέσει διεθνή ανησυχία, καθώς το περιστατικό συνδέεται με τον ιό των «Ανδεων» — το μοναδικό στέλεχος χανταϊού με τεκμηριωμένη, αν και σπάνια, μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Παρά τον συναγερμό που σήμανε στις υγειονομικές αρχές, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) διαβεβαιώνουν ότι ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία παραμένει χαμηλός. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν πως τα πρόσφατα περιστατικά χανταϊού δεν αποτελούν λόγο πανικού ή φόβου για «νέα πανδημία».
Καθησυχαστικός εμφανίζεται και ο Γκίκας Μαγιορκίνης, επίκουρος καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας ΕΚΠΑ, ο οποίος επισημαίνει ότι, αν και πρόκειται για το μοναδικό στέλεχος που μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο, η μετάδοση αυτή είναι εξαιρετικά περιορισμένη και απαιτεί πολύ στενή και παρατεταμένη επαφή.
«Δεν κινδυνεύουμε από πανδημία χανταϊού», δηλώνει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι δεν υπάρχει «κάποια υψηλή επικινδυνότητα για μετάδοση εκτός του κρουαζιερόπλοιου».
Ο καθηγητής ξεκαθαρίζει πως ο κίνδυνος για την Ευρώπη είναι χαμηλός, καθώς δεν υπάρχουν ενδείξεις εύκολης μεταφοράς του συγκεκριμένου στελέχους μεταξύ ηπείρων, ούτε τάση ευρείας εξάπλωσης όπως συμβαίνει με ιούς τύπου γρίπης ή COVID-19.
Οι χανταϊοί και τα χαρακτηριστικά τους
Οι χανταϊοί είναι ιοί που μεταδίδονται μέσω τρωκτικών και υπάρχουν εδώ και χιλιάδες χρόνια, σύμφωνα με τον κ. Μαγιορκίνη. Στη Νότια Αμερική εντοπίζονται οι λεγόμενοι «ιοί του Νέου Κόσμου», με τον ιό των «Ανδεων» να αποτελεί ένα από τα πλέον γνωστά στελέχη.
Η επιστημονική κοινότητα γνωρίζει ότι ο ιός των «Ανδεων» μπορεί, αν και σπάνια, να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο. Τα στελέχη αυτά συνδέονται κυρίως με σοβαρά αναπνευστικά σύνδρομα και παρουσιάζουν υψηλότερη θνητότητα σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά.
«Οι ιοί χανταϊού στην Ευρώπη και στην Ελλάδα έχουν διαφορετική επικινδυνότητα και ηπιότερη κλινική εικόνα από αυτούς της Λατινικής Αμερικής, χωρίς μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο και προκαλούν διαφορετικό σύνδρομο», εξηγεί ο κ. Μαγιορκίνης.
Ο ίδιος τονίζει ότι τα δεδομένα αυτά είναι γνωστά και δεν θεωρεί πως υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία.
Θνητότητα και θεραπεία
Η θνητότητα των ιών της Λατινικής Αμερικής κυμαίνεται από 10% έως 30%. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο κ. Μαγιορκίνης, πρόκειται πιθανόν για υπερεκτίμηση, καθώς τα περιστατικά με ήπια συμπτώματα «κατά πάσα πιθανότητα δεν διαγιγνώσκονται ούτε καταγράφονται».
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, παγκοσμίως καταγράφονται από 10.000 έως 100.000 ανθρώπινα περιστατικά ετησίως, με τη σοβαρότητα να διαφέρει ανάλογα με το στέλεχος. Για τους χανταϊούς της Ευρώπης, η θνητότητα θεωρείται σημαντικά χαμηλότερη, περίπου στο 10%, χωρίς όμως ακριβή εκτίμηση.
Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία ή εμβόλιο για τον χανταϊό, ενώ η αντιμετώπιση των περιστατικών είναι υποστηρικτική.
Συμπτώματα και πρόληψη
Στη Νότια Αμερική, η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει καρδιοπνευμονικό σύνδρομο, ενώ στην Ευρώπη εκδηλώνεται με πυρετό, κακουχία και σε ορισμένες περιπτώσεις επηρεάζει τους νεφρούς. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μία έως οκτώ εβδομάδες μετά την έκθεση, με μέσο χρόνο περίπου δύο εβδομάδες.
Η μετάδοση του ιού σχετίζεται κυρίως με επαφή με βιολογικά υγρά μολυσμένων τρωκτικών, όπως ούρα ή περιττώματα. Η τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής είναι καθοριστική, ιδιαίτερα σε αγροτικούς ή κλειστούς χώρους.
Η αποφυγή επαφής με τρωκτικά, οι τακτικές μυοκτονίες και η καθαριότητα αποτελούν κύρια μέτρα πρόληψης. Επιπλέον, η χρήση γαντιών και μάσκας κατά τον καθαρισμό χώρων όπου ενδέχεται να υπάρχουν τρωκτικά θεωρείται απαραίτητη προφύλαξη.