Τις σοβαρές επιπτώσεις στην αγορά ακινήτων, τη διοχέτευση νέων ακινήτων στην αγορά, τους πλειστηριασμούς και τα έσοδα του σχεδίου «Ηρακλής» λόγω της αδυναμίας τακτοποίησης αυθαιρέτων της Κατηγορίας 5, επισημαίνουν οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, γνωστές ως servicers, λόγω της μη παράτασης της ειδικής προθεσμίας που ίσχυε για τα συγκεκριμένα ακίνητα.
Σημειώνεται ότι τα αυθαίρετα Κατηγορίας 5 είναι η πιο δύσκολη κατηγορία αυθαιρέτων καθώς αφορά ακίνητα με μεγάλες και «βαριές» πολεοδομικές παραβάσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες οι servicers έχουν αποστείλει επιστολή και στην κυβέρνηση επισημαίνοντας τις περιπλοκές που δημιουργεί το ζήτημα.
Υποστηρίζουν ότι η πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία, αν και παρέτεινε σειρά πολεοδομικών προθεσμιών έως το 2028, άφησε εκτός τη δυνατότητα τακτοποίησης αυθαιρέτων Κατηγορίας 5 σε ακίνητα που αποκτώνται μέσω πλειστηριασμών.
Έτσι, από την 1η Ιανουαρίου 2026 δεν υπάρχει πλέον θεσμικό πλαίσιο που να επιτρέπει τη νομιμοποίηση των αυθαιρεσιών ακινήτων της συγκεκριμένης κατηγορίας, δημιουργώντας, όπως αναφέρουν, ένα σοβαρό κενό με σημαντικές οικονομικές αλλά και κοινωνικές συνέπειες.
Πλειστηριασμοί στα τυφλά και γραφειοκρατία
Οι εταιρείες διαχείρισης τονίζουν ότι η αρχική πρόβλεψη του νομοθέτη, για την τακτοποίηση αυθαιρεσιών, ήταν απολύτως δικαιολογημένη, καθώς οι αγοραστές σε πλειστηριασμούς δεν έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν την πολεοδομική και εσωτερική κατάσταση ενός ακινήτου πριν από την απόκτησή του.
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έχουν πρόσβαση στο εσωτερικό του ακινήτου και, συνεπώς, δεν μπορούν να γνωρίζουν την ύπαρξη ή την έκταση πιθανών αυθαιρεσιών.
Η πραγματική εικόνα αποκαλύπτεται μόνο μετά την ολοκλήρωση της μεταβίβασης και την εγκατάστασή τους στο ακίνητο, όταν συχνά είναι πλέον αδύνατη η αξιοποίηση των προβλεπόμενων διαδικασιών τακτοποίησης.
Παράλληλα, επισημαίνουν ότι ακόμη και η προθεσμία του ενός έτους που ίσχυε μέχρι σήμερα αποδεικνυόταν στην πράξη εξαιρετικά δύσκολο να τηρηθεί.
Οι δικαστικές διαδικασίες, οι καθυστερήσεις στην αποβολή των προηγούμενων ιδιοκτητών ή μισθωτών, αλλά και τα γραφειοκρατικά εμπόδια συχνά δεν επέτρεπαν στον νέο ιδιοκτήτη να αποκτήσει έγκαιρα πρόσβαση στο ακίνητο ώστε να διαπιστώσει και να τακτοποιήσει τις αυθαιρεσίες.
Κατά συνέπεια, ακόμη και όσοι επιθυμούσαν να συμμορφωθούν με το ισχύον πλαίσιο βρέθηκαν αντιμέτωποι με αντικειμενικές δυσκολίες.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η κατάργηση κάθε δυνατότητας τακτοποίησης δημιουργεί άμεσο πλήγμα στην αγορά ακινήτων.
Τα συγκεκριμένα ακίνητα μετατρέπονται ουσιαστικά σε «νεκρά» περιουσιακά στοιχεία, λόγω των πολεοδομικών παραβάσεων, και είναι σχεδόν αδύνατη η αξιοποίησή τους είτε για ενοικίαση είτε για πώληση.
Όπως επισημαίνουν σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, η μοναδική θεωρητική λύση είναι η κατεδάφιση των αυθαίρετων κατασκευών, γεγονός που οδηγεί σε δραστική υποβάθμιση της αξίας τους.
Λιγότερα ακίνητα στην αγορά
Η εξέλιξη αυτή, δυσχεραίνει την προσπάθεια ενίσχυσης της προσφοράς κατοικιών στην αγορά.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η στεγαστική κρίση και η έλλειψη διαθέσιμων ακινήτων αποτελούν μείζονα ζητήματα, χιλιάδες ακίνητα κινδυνεύουν να παραμείνουν εκτός ο αγοράς, περιορίζοντας περαιτέρω το διαθέσιμο απόθεμα και στερώντας από την αγορά κατοικίες που θα μπορούσαν να διατεθούν προς πώληση ή μίσθωση.
Οι εταιρείες διαχείρισης προειδοποιούν επίσης για τις συνέπειες στους πλειστηριασμούς.
Η αβεβαιότητα γύρω από τη δυνατότητα νομιμοποίησης των αυθαιρεσιών αποθαρρύνει τους επενδυτές και μειώνει το αγοραστικό ενδιαφέρον.
Οι υποψήφιοι αγοραστές εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι σε ακίνητα που ενδέχεται να φέρουν αυθαίρετες κατασκευές Κατηγορίας 5, καθώς δεν μπορούν να προβλέψουν ούτε το πραγματικό κόστος ούτε τη δυνατότητα αξιοποίησής τους.
Το αποτέλεσμα είναι χαμηλότερες προσφορές, αυξημένος αριθμός άγονων πλειστηριασμών και περαιτέρω πίεση στις αξίες των ακινήτων.
Επιπλέον, οι servicers υπογραμμίζουν ότι η αδυναμία τακτοποίησης επηρεάζει και τη χρηματοδότηση της οικονομίας.
Ακίνητα με αυθαιρεσίες που δεν νομιμοποιούνται δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εξασφαλίσεις για νέα ή υφιστάμενα δάνεια, γεγονός που περιορίζει την πιστοδοτική τους αξία και πλήττει άμεσα την ενυπόθηκη πίστη.
Η μείωση της εμπορευσιμότητας και της αποτίμησής τους έχει ως αποτέλεσμα τη συρρίκνωση της αξίας των εξασφαλίσεων που στηρίζουν τραπεζικές και επενδυτικές συναλλαγές.
Επιπτώσεις και στον Ηρακλή
Σοβαρές μπορεί να είναι οι επιπτώσεις και στο πρόγραμμα «Ηρακλής».
Όπως σημειώνουν, η ομαλή ροή εσόδων στις τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη δυνατότητα αξιοποίησης και ρευστοποίησης των ακινήτων που έχουν δοθεί ως εξασφαλίσεις.
Η μείωση της αξίας και της εμπορευσιμότητας αυτών των ακινήτων περιορίζει τις ανακτήσεις, επηρεάζει αρνητικά τις ταμειακές ροές των τιτλοποιήσεων και ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στην απόδοση ενός προγράμματος που στηρίζεται σε κρατικές εγγυήσεις και συνδέεται άμεσα με τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Στο πλαίσιο αυτό τραπεζικές πηγές θεωρούν σημαντική νέα νομοθετική παρέμβαση που θα επαναφέρει τη δυνατότητα τακτοποίησης αυθαιρέτων της Κατηγορίας 5 για ακίνητα που αποκτώνται μέσω πλειστηριασμών.
Υπογραμμίζουν ότι μόνον έτσι θα αποτραπεί η απαξίωση σημαντικού μέρους του κτιριακού αποθέματος της χώρας, θα ενθαρρύνει τη συμμετοχή στους πλειστηριασμούς και θα διευκολύνει την επιστροφή περισσότερων ακινήτων στην αγορά.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
