Τις τέσσερις κυρίαρχες τάσεις στην ελληνική αγορά εργασίας έως το 2035 παρουσίασε, σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο δρ Ηλίας Λιβανός, εμπειρογνώμων του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop). Οι προβλέψεις απασχόλησης του οργανισμού, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, αναδεικνύουν ως καθοριστικούς παράγοντες το δημογραφικό, την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την «οικονομία της εμπειρίας».
«Μιλώντας γενικότερα, η απασχόληση συνολικά στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα παρουσιάσει εικόνα στασιμότητας ώς το 2035, με περίπου εννέα στις δέκα θέσεις εργασίας ν’ αφορούν τη λεγόμενη "ζήτηση αντικατάστασης"», επισημαίνει ο δρ Λιβανός, ειδικός σε θέματα δεξιοτήτων και αγοράς εργασίας.
Η Μεγάλη Συνταξιοδότηση και οι «προστατευτικές» υπηρεσίες
Το 2035 αναμένεται να είναι το έτος της «Μεγάλης Συνταξιοδότησης», καθώς θα αποχωρήσουν από την εργασία όλα τα μέλη της γενιάς των boomers (1946-1964). Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το δημογραφικό προφίλ της χώρας, θα επηρεάσει την αγορά εργασίας σε τρία επίπεδα.
Πρώτον, θα αυξηθεί η ανάγκη για φροντίδα ηλικιωμένων στους τομείς υγείας και κοινωνικής πρόνοιας, με τις νέες θέσεις να αυξάνονται κατά 10% ώς το 2035. Ακόμη μεγαλύτερη, της τάξης του 44%, αναμένεται να είναι η αύξηση για εργαζόμενους προσωπικής φροντίδας.
Δεύτερον, οι συνταξιούχοι θα χρειαστούν συμβουλευτική υποστήριξη και πρόσβαση σε «προστατευτικές» και προσωπικές υπηρεσίες, όπως βοήθεια σε τραπεζικές ή διοικητικές υποθέσεις. Οι θέσεις αυτές εκτιμάται ότι θα αποτελούν το 12,5% της συνολικής ζήτησης αντικατάστασης. Οι νέες θέσεις για εκπαιδευτικούς θα αντιστοιχούν στο 6%, ενώ στους τεχνικούς και βοηθούς υγείας προβλέπεται μείωση απασχόλησης, με αυξημένη ανάγκη επανεκπαίδευσης.
Πράσινη μετάβαση και εξειδικευμένοι αγρότες
Η πράσινη μετάβαση, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (Green Deal), θα αναδιαμορφώσει πολλούς κλάδους, με μετακίνηση από τους «brown sectors» προς πιο βιώσιμες δραστηριότητες. Η ζήτηση θα επικεντρωθεί σε ειδικότητες όπως ηλεκτρολόγοι μηχανικοί και ηλεκτρονικοί τεχνίτες, όπου προβλέπεται αύξηση 27% στις νέες θέσεις εργασίας.
Στα ορυχεία και τα λατομεία αναμένεται στασιμότητα, ενώ στους τομείς ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και κλιματισμού προβλέπεται αύξηση 33%. Οι κατασκευές θα ενισχυθούν κατά 12%, ενώ στους επιστήμονες και μηχανικούς αναμένεται μικρή σταθεροποιητική άνοδος.
Στον αγροτικό τομέα, παρά τη συνεχιζόμενη συρρίκνωση, θα υπάρξει μεγάλη ζήτηση αντικατάστασης λόγω αποχώρησης μεγαλύτερων σε ηλικία αγροτών. «Το 1981 οι αγρότες ήταν το 50% του εργατικού δυναμικού, σήμερα το 10%-15%. Ωστόσο υπάρχει πολύ μεγάλη ζήτηση αντικατάστασης για εξειδικευμένους αγρότες», σημειώνει ο δρ Λιβανός, επισημαίνοντας την ανάγκη για ψηφιακές και επιχειρηματικές δεξιότητες.
Ψηφιακός μετασχηματισμός και Τεχνητή Νοημοσύνη
Παρά την είσοδο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην παραγωγή λογισμικού, η αγορά πληροφορικής εκτιμάται ότι θα αναπτυχθεί κατά 13% έως το 2035. Για τους επαγγελματίες πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών, η αύξηση των νέων θέσεων θα φτάσει το 32%, καθώς πρόκειται για σχετικά νέο τομέα χωρίς σημαντική ζήτηση αντικατάστασης.
Αύξηση 8,5% στις νέες θέσεις προβλέπεται και για τους υπαλλήλους πωλήσεων, παρά την είσοδο των «πρακτόρων ΤΝ». «Υπάρχει ήδη αυτό που λέμε "ψηφιακή κόπωση", δηλαδή πολλοί άνθρωποι προτιμούν την ανθρώπινη εξυπηρέτηση. Για αυτό και πολλές εταιρείες προβάλλουν πλέον την προσωπική επαφή και την εμπειρία εξυπηρέτησης», εξηγεί ο δρ Λιβανός.
Η «οικονομία της εμπειρίας» και η αξία της επανακατάρτισης
Η στροφή των πολιτών προς την απόκτηση εμπειριών αντί υλικών αγαθών, ιδιαίτερα μετά την πανδημία, δημιουργεί νέα δυναμική στην αγορά εργασίας. Προβλέπεται αύξηση 34% στις θέσεις στις τέχνες και την ψυχαγωγία και 35% στα νομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά επαγγέλματα.
Ανοδική τάση αναμένεται επίσης σε καταλύματα και εστίαση (1,6%) και στους βοηθούς προετοιμασίας φαγητού (14,5%). Ο δρ Λιβανός υπογραμμίζει τη σημασία της δια βίου μάθησης και της επανακατάρτισης, ώστε οι εργαζόμενοι να παραμείνουν ανταγωνιστικοί σε μια αγορά που αλλάζει ραγδαία. «Χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε την τεχνολογία ως σύμμαχο – όχι ως εχθρό», καταλήγει.