Το πρώτο κρίσιμο τεστ για το νέο μοντέλο εμπορικής αξιοποίησης του Κάθετου Διαδρόμου αποτελεί η πρώτη ετήσια δημοπρασία που λαμβάνει χώρα σήμερα για τα προϊόντα Route 1, Route 2 και Route 3.
Η δυναμικότητα που θα δεσμευτεί μέσω της σημερινής διαδικασίας αφορά μεταφορές φυσικού αερίου από τον Οκτώβριο του 2026, με την έναρξη του νέου ευρωπαϊκού έτους αερίου 2026-2027, ενώ η πρώτη φυσική παράδοση ποσοτήτων προγραμματίζεται για τις 26 Οκτωβρίου.
Όπως είχαν επισημάνει πρόσφατα πηγές της αγοράς με γνώση των διεργασιών, τα τελευταία τρία χρόνια περίπου το 25% της διαθέσιμης ποσότητας μέσω της πύλης του Σιδηροκάστρου, όπου θα δημοπρατηθούν ποσότητες λίγο χαμηλότερες από τις 100 γιγαβατώρες, δεσμεύεται σταθερά από τη Bulgargaz, γεγονός που καθιστά το ποσοστό του 30% σχεδόν δεδομένο.
Μάλιστα, οι ίδιες πηγές είχαν εκφράσει επιφυλάξεις για υψηλότερη συμμετοχή, καθώς οι περισσότεροι traders αποφεύγουν τα ετήσια προϊόντα και προτιμούν μικρότερης διάρκειας.
Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, ποσοστό κάλυψης κοντά στο 50% θα αποτελούσε ιδιαίτερα θετική έκπληξη για την αγορά.
Αξίζει να σημειώσουμε πως οι σημερινές δεσμεύσεις δυναμικότητας στο Σιδηρόκαστρο αφορούν εξαγωγές από την χώρα μας, οι οποίες δεν έχουν ως αποκλειστικό τελικό προορισμό την Ουκρανία, αλλά μπορούν να κατευθύνονται τόσο προς τους ενδιάμεσους σταθμούς του Κάθετου Διαδρόμου όσο και προς οποιονδήποτε άλλο προορισμό.
Τι αλλάζει με το νέο προϊόν
Με τη σημερινή δημοπρασία εγκαινιάζεται ένα νέο μοντέλο διάθεσης δυναμικότητας, το οποίο θα διευρυνθεί το προσεχές διάστημα με την προσθήκη μηνιαίων και τριμηνιαίων δημοπρασιών, προσφέροντας στους συμμετέχοντες περισσότερες επιλογές και μεγαλύτερη ευελιξία.
Θυμίζουμε πως στη νέα αυτή μακροπρόθεσμη λύση κατέληξαν περί τα τέλη Μαρτίου οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΕΣΦΑ, Bulgartransgaz (Βουλγαρία), Transgaz (Ρουμανία), Vestmoldtransgaz (Μολδαβία), GTSOU (Ουκρανία), ανεξάρτητος διαχειριστής ICGB) κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την παρουσία του ACER και των αντίστοιχων Εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών.
Στην πράξη, ξεκινώντας από το έτος φυσικού αερίου 2026-2027 (Οκτώβριος 2026), οι χρήστες θα έχουν για πρώτη φορά πρόσβαση σε πλήρη γκάμα προϊόντων δυναμικότητας (ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση) και σε τιμές που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, θα ενισχύσουν σημαντικά την ελκυστικότητα του Διαδρόμου.
Η νέα προσέγγιση ευθυγραμμίζεται πλήρως με τον Κανονισμό 2017/460 της ΕΕ, εισάγοντας ένα ενιαίο και διαφανές σύστημα τιμολόγησης σε όλο το μήκος του Διαδρόμου, ενισχύοντας την ελκυστικότητα του διαδρόμου για την αγορά, δίνοντας ώθηση σ’ ένα εγχείρημα που κινδύνευε να μείνει στα χαρτιά.
Η δυνατότητα επιλογής διαφορετικών χρονικών οριζόντων αναμένεται να προσφέρει καλύτερη προβλεψιμότητα κόστους και να διευκολύνει τον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό των εταιρειών.
Στόχος είναι να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της διαδρομής και να αναδειχθεί σε βασική ενεργειακή «αρτηρία» για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων για την ενεργειακή ασφάλεια.
Με τα δεδομένα αυτά, ο Κάθετος Διάδρομος φιλοδοξεί να εδραιωθεί ως κομβικός μηχανισμός για τη διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων φυσικού αερίου στην Ευρώπη, ενισχύοντας παράλληλα την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος, με τη χώρα μας να αναμένεται να αποτελέσει ενεργειακό κόμβο.
Τα «αγκάθια» του προηγούμενου μοντέλου
Το προηγούμενο εμπορικό μοντέλο, που σύμφωνα με το σχεδιασμό θα ισχύσει έως τον Οκτώβριο, αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα, καθώς η ανταγωνιστικότητά του βασίζεται σε εκπτώσεις στις ταρίφες και αυτές οι άμεσες εκπτώσεις δεν είναι συμβατές με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Οι Βρυξέλλες θεωρούσαν πως τα τρία προϊόντα δέσμευσης μεταφορικής ικανότητας στον Κάθετο Διάδρομο, δηλαδή το «Route 1» με σημείο εκκίνησης τη Ρεβυθούσα, το «Route 2» με αφετηρία το FSRU Αλεξανδρούπολης και «Route 3» για μεταφορά αζέρικου αερίου μέσω ΤΑP με αφετηρία την Κομοτηνή, δεν ευθυγραμμίζονται με τους κανόνες της ΕΕ.
Μεγάλο «αγκάθι» αποτελεί και ο ανταγωνισμός με άλλες, φθηνότερες διαδρομές όπως αυτήν της Πολωνίας, εμπόδιο που αναμένεται να αρθεί μέσω της νέας συμφωνίας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
