Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών (ΠΟΕΣΥ) και η ΕΣΗΕΑ συντάσσονται με τη Διεθνή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων (IFJ), η οποία, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του Τύπου στις 3 Μαΐου, προειδοποιεί για την «αξιοθρήνητη» κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου σε παγκόσμιο επίπεδο. Η IFJ καλεί τους πολίτες να αντισταθούν στις νέες μορφές επιθέσεων που απειλούν το δικαίωμα των δημοσιογράφων να ενημερώνουν και της κοινωνίας να ενημερώνεται.
Σύμφωνα με την Έκθεση Παγκόσμιων Τάσεων της UNESCO για την Ελευθερία της Έκφρασης και την Ανάπτυξη των Μέσων (2022–2025), η ελευθερία της έκφρασης έχει μειωθεί κατά 10% από το 2012, γεγονός που η IFJ χαρακτηρίζει «ανησυχητικό». Η Ομοσπονδία συγκρίνει την παρούσα περίοδο με εποχές έντονης αστάθειας του 20ού αιώνα, όπως οι Παγκόσμιοι Πόλεμοι και ο Ψυχρός Πόλεμος.
Το 2025, η IFJ έχει καταγράψει 128 δημοσιογράφους που δολοφονήθηκαν εν ώρα καθήκοντος, ενώ ήδη εννέα έχουν χάσει τη ζωή τους μέσα στο 2026. Η Ομοσπονδία καταδικάζει τις ένοπλες συγκρούσεις όπου η ταυτότητα του «Τύπου» μετατρέπεται σε λόγο στοχοποίησης αντί προστασίας. Σε περιοχές όπως η Ουκρανία, η Παλαιστίνη, ο Λίβανος και το Σουδάν, δημοσιογράφοι συλλαμβάνονται, εξαναγκάζονται σε εξορία ή δολοφονούνται εξαιτίας της δουλειάς τους.
Απειλές πέρα από τις εμπόλεμες ζώνες
Πέρα από τα μέτωπα των συγκρούσεων, οι απειλές κατά των δημοσιογράφων πολλαπλασιάζονται. Η πιο πρόσφατη παγκόσμια έκθεση της IFJ για την παρακολούθηση (28 Απριλίου) αναδεικνύει την πρωτοφανή συστηματική επιτήρηση των επαγγελματιών του Τύπου. Από επιθέσεις phishing και ψεύτικες ιστοσελίδες έως κρατικά λογισμικά κατασκοπείας, οι πρακτικές αυτές θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των δημοσιογράφων και την προστασία των πηγών τους, χωρίς ουσιαστικό νομικό έλεγχο.
Η IFJ εκφράζει επίσης έντονη ανησυχία για την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης, που μπορεί να ενισχύσει τη μαζική παραπληροφόρηση, την κλοπή ταυτότητας και την αντικατάσταση δημοσιογράφων από αυτοματοποιημένα εργαλεία χωρίς ηθικά πρότυπα. Επιπλέον, υπογραμμίζει τη μη αδειοδοτημένη χρήση δημοσιογραφικού έργου από πλατφόρμες, χαρακτηρίζοντας αυτές τις πρακτικές ως μορφές φίμωσης και περιορισμού της ενημέρωσης.
Έκκληση για δράση και θεσμική προστασία
Ο Γενικός Γραμματέας της IFJ, Anthony Bellanger, δήλωσε:
«Κάθε επίθεση σε επαγγελματία των ΜΜΕ είναι επίθεση που στοχεύει στην αποσιώπηση ενός ρεπορτάζ που προορίζεται να ενημερώσει τους πολίτες. Η τραγική κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου παγκοσμίως πρέπει να κινητοποιήσει όλους μας. Μέσω των δημοσιογράφων, στοχοποιούνται οι αναγνώστες και οι ακροατές, που στερούνται τη δυνατότητα να λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις. Το δικαίωμά μας να ενημερώνουμε είναι και δικαίωμα του κοινού να ενημερώνεται. Οι πολίτες πρέπει επίσης να κινητοποιηθούν, απαιτώντας από τις κυβερνήσεις τους λογοδοσία. Χρειαζόμαστε νόμους που προστατεύουν το δικαίωμα στην πληροφόρηση, διασφαλίζουν την ανεξαρτησία και τον πλουραλισμό των ΜΜΕ, απαγορεύουν το κατασκοπευτικό λογισμικό και ρυθμίζουν την τεχνητή νοημοσύνη, καταπολεμώντας την ατιμωρησία. Ήρθε η ώρα για δράση. Μαζί.»
Στις 3 Μαΐου, η IFJ και οι συνεργαζόμενες οργανώσεις της θα συγκεντρωθούν στο Παρίσι για να επαναβεβαιώσουν τη δέσμευσή τους σε έναν ελεύθερο και ανεξάρτητο Τύπο. Παράλληλα, θα παρουσιαστεί έκθεση για τα 100 χρόνια ιστορίας της Ομοσπονδίας.
Από τις 4 έως τις 7 Μαΐου, θα πραγματοποιηθεί στο Παρίσι το Συνέδριο του Εκατονταετηρίου της IFJ, με τη συμμετοχή εκατοντάδων εκπροσώπων από όλο τον κόσμο, όπου θα τεθούν οι βάσεις για το μέλλον της δημοσιογραφίας και της ελευθερίας του Τύπου.