Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στον «Κύκλο Ιδεών», υπερασπίστηκε τη στρατηγική των «ήρεμων νερών» στις σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας, προειδοποιώντας ότι τυχόν θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» από την Άγκυρα θα μπορούσε να προκαλέσει νέα ένταση στο Αιγαίο.
Ο υπουργός ανέφερε ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται σε «σημαντικό σταυροδρόμι», τρία χρόνια μετά την επανεκκίνηση του διαλόγου το 2023. Αν και απέφυγε να σχολιάσει τις πληροφορίες για πιθανή νομοθετική κατοχύρωση της «Γαλάζιας Πατρίδας», επισήμανε πως οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια της Τουρκίας δεν θα έχει βάση στο διεθνές δίκαιο και «πιθανόν να δημιουργήσει αναβάθμιση της έντασης».
Ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι η πολιτική αποκλιμάκωσης δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά στρατηγική επιλογή που έδωσε στην Ελλάδα χρόνο να ενισχύσει την άμυνα, τις διεθνείς συμμαχίες και το γεωπολιτικό της αποτύπωμα. Όπως σημείωσε, την τελευταία τριετία μειώθηκαν οι παραβιάσεις στο Αιγαίο και οι μεταναστευτικές ροές, ενώ η Αθήνα προχώρησε σε πρωτοβουλίες όπως ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, τα θαλάσσια πάρκα και η περαιτέρω αμυντική και διπλωματική αναβάθμιση της χώρας.
Νέες στρατηγικές συνεργασίες και διεθνές αποτύπωμα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις νέες στρατηγικές συνεργασίες της Ελλάδας με το Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις χώρες του Κόλπου και την Ινδία, υποστηρίζοντας ότι το διεθνές αποτύπωμα της χώρας είναι σήμερα «μεγαλύτερο από ποτέ». Παράλληλα, εκτίμησε ότι η αυξανόμενη επιθετική ρητορική στην Τουρκία σχετίζεται με την αντίληψη πως οι ελληνικές κινήσεις περιορίζουν τον περιφερειακό ρόλο της Άγκυρας.
Ο υπουργός αποσύνδεσε πλήρως την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων από την εσωκομματική κριτική που ασκήθηκε στην κυβέρνηση από τον Αντώνη Σαμαρά. Τόνισε ότι δεν υπάρχει «καμία αιτιώδης σχέση» ανάμεσα στις παρεμβάσεις του και στην επιβράδυνση της συζήτησης περί Χάγης, επαναλαμβάνοντας ότι μοναδικό αντικείμενο διαλόγου με την Τουρκία παραμένει η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
«Από το να εκφράζουμε την άποψή μας έως το να επιτιθέμεθα σε κεντρικές επιλογές της κυβέρνησης, με την οποία υποτίθεται ότι στοιχιζόμαστε, υπάρχει μια σοβαρή απόσταση», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η εξωτερική πολιτική αποτελεί «προνομιακό πεδίο της κυβέρνησης».
Προοπτική προσφυγής στη Χάγη και ενεργειακά έργα
Ο υπουργός άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής προσφυγής στη Χάγη μέσω συνυποσχετικού, επισημαίνοντας ότι Ελλάδα και Τουρκία πρέπει να επιδιώξουν λύση μέσω διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου. Υπενθύμισε ότι οι διερευνητικές επαφές διήρκεσαν 23 χρόνια και 64 γύρους χωρίς αποτέλεσμα, ωστόσο η σημερινή κατάσταση θεωρείται βελτιωμένη.
Αναφερόμενος στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου, ο Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε ότι πρόκειται για έργο «μείζονος ευρωπαϊκής σημασίας» που δεν εξαρτάται από την Τουρκία, καθώς η πόντιση καλωδίου και οι σχετικές έρευνες προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο. Οι καθυστερήσεις αποδίδονται σε οικονομοτεχνικά ζητήματα, ενώ διαβεβαίωσε ότι το έργο θα προχωρήσει.
Το περιστατικό με το ουκρανικό drone
Ιδιαίτερο βάρος είχε η αναφορά του για το ουκρανικό drone που εντοπίστηκε σε ελληνικές ακτές. Ο υπουργός χαρακτήρισε το περιστατικό «εξαιρετικά σοβαρό», σημειώνοντας ότι εγείρει ζητήματα ασφάλειας, ελευθερίας ναυσιπλοΐας και περιβαλλοντικού κινδύνου. Προειδοποίησε ότι «η Μεσόγειος δεν αντέχει να καταστεί κέντρο επιχειρήσεων».
Διευκρίνισε ότι αναμένεται το τελικό πόρισμα του ΓΕΕΘΑ για την προέλευση και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του μη επανδρωμένου, ενώ προανήγγειλε κινήσεις σε διμερές και πολυμερές επίπεδο μόλις υπάρξουν οριστικά συμπεράσματα. Ξεκαθάρισε πάντως ότι το περιστατικό δεν αλλάζει τη στρατηγική επιλογή της Αθήνας υπέρ της Ουκρανίας, δηλώνοντας: «Αν χίλιες φορές ξανάρθει μια τέτοια κατάσταση, χίλιες φορές θα πάρουμε την ίδια θέση».
Η θέση της Ελλάδας στη Δύση και το μήνυμα προς την Ευρώπη
Ο ΥΠΕΞ απέρριψε το δίλημμα «Ευρώπη ή Ηνωμένες Πολιτείες», υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα χρειάζεται και τους δύο πυλώνες της Δύσης, αλλά και ευρύτερες στρατηγικές συνεργασίες. Τόνισε την ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας, λέγοντας ότι σε περίπτωση κρίσης «το πρώτο τηλεφώνημα θα είναι στον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ».
Κλείνοντας, ο Γιώργος Γεραπετρίτης απηύθυνε μήνυμα προς την Ευρώπη για «ισχυρή αφύπνιση» απέναντι στις νέες γεωπολιτικές προκλήσεις, επισημαίνοντας ότι χωρίς ανταγωνιστικότητα, κοινωνική συνοχή και κοινή άμυνα, η ήπειρος κινδυνεύει να μείνει αδρανής. Όπως είπε, «πρώτα η Ελλάδα, η Ελλάδα μέσα στην Ευρώπη και η Ελλάδα ως ισχυρό στοιχείο της Δύσης» συνοψίζει τη φιλοσοφία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.