Οι μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην επόμενη περίοδο αναδείχθηκαν στη συζήτηση με θέμα «Η Ευρώπη σε ένα αβέβαιο οικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον», στο πλαίσιο του Aristotle Innovation Forum του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα «Αιμίλιος Ριάδης» της ΔΕΘ.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και πρώην Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μαργαρίτης Σχοινάς, η πρώην Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Απασχόληση και τις Κοινωνικές Υποθέσεις Άννα Διαμαντοπούλου και ο πρώην Πρωθυπουργός και πρώην Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου Ιωάννης Σαρμάς.
Η ευρωπαϊκή πορεία και οι νέες προκλήσεις
Ο Μαργαρίτης Σχοινάς παρουσίασε τη «μεγάλη εικόνα» της Ευρώπης, κάνοντας μια συνολική αποτίμηση της ευρωπαϊκής πορείας. Τόνισε ότι η αφετηρία της ευρωπαϊκής ιδέας ήταν ιστορική και πολιτική, με ρίζες στη δεκαετία του '40, όταν οι λαοί αποφάσισαν να ξαναχτίσουν τον κόσμο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο υπουργός αναφέρθηκε στην επιτυχία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη εξασφάλισε ειρήνη, δημοκρατία και κοινωνικά δικαιώματα. «Από το 1950 και μετά στην Ευρώπη δεν έπεσε ούτε μία τουφεκιά», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η Ένωση αποτελεί πρότυπο κοινωνικής οργάνωσης.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι το μοντέλο αυτό δεν είναι πλέον αρκετό. «Η συνταγή αυτή δεν μπορεί να μας κρατήσει στο μέλλον», είπε, εξηγώντας ότι ενώ η Ευρώπη επένδυε σε αξίες και κανόνες, άλλες δυνάμεις ενίσχυαν την ισχύ τους. «Πρέπει να μάθουμε να παίζουμε και εμείς το παιχνίδι της ισχύος», υπογράμμισε.
Η ανάγκη για ευρωπαϊκή άμυνα και στρατηγική αυτονομία
Ο κ. Σχοινάς στάθηκε ιδιαίτερα στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, εκφράζοντας αισιοδοξία για την πρόοδο στον τομέα αυτό. «Θα πάμε την Ευρώπη της άμυνας γρήγορα», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι δεν αρκεί η αύξηση των εξοπλισμών, αλλά χρειάζονται κοινά στρατηγικά εργαλεία, όπως «ένας ευρωπαϊκός θόλος αεράμυνας» και «ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα αντιπυραυλικής προστασίας».
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην οικονομική ισχύ της Ένωσης, σημειώνοντας ότι διαθέτει «τη μεγαλύτερη και καλύτερα ρυθμισμένη εσωτερική αγορά στον κόσμο». Αναρωτήθηκε αν η Ευρώπη είναι έτοιμη να ανταγωνιστεί την Κίνα «με κινεζικούς όρους» και απάντησε ότι πρέπει να το κάνει «με τις δικές μας αξίες και προστασίες».
Η ευρωπαϊκή στρατηγική μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο κόσμο
Η Άννα Διαμαντοπούλου προσέγγισε το ζήτημα από τη σκοπιά της γεωπολιτικής και της οικονομικής ολοκλήρωσης. Υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να αποδεχθεί τον ρόλο της ως «μεσαία δύναμη» και να διαμορφώσει στρατηγική προς όφελος των πολιτών της.
Αναφερόμενη στην εξωτερική πολιτική, σημείωσε ότι το πρόβλημα είναι θεσμικό, καθώς «κανείς δεν έχει δώσει στην Ευρώπη το δικαίωμα να μιλά». Πρότεινε την αξιοποίηση της «ενισχυμένης συνεργασίας» ώστε οι χώρες που θέλουν και μπορούν να προχωρήσουν πιο γρήγορα.
Σε οικονομικό επίπεδο, τόνισε την ανάγκη ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς και προσέλκυσης επενδύσεων ύψους 800 δισ. ευρώ ετησίως. Επισήμανε ότι η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει περισσότερο σε κοινά ερευνητικά προγράμματα και καινοτομία.
Θεσμικές αδυναμίες και εθνική ευθύνη
Ο Ιωάννης Σαρμάς εξέφρασε επιφυλάξεις για τη μελλοντική πορεία της Ένωσης, χαρακτηρίζοντας τη διεύρυνση του 2004 ως κρίσιμο ιστορικό σφάλμα, καθώς δεν συνοδεύτηκε από θεσμικές μεταρρυθμίσεις. «Μια Ευρώπη των 28 κρατών δεν μπορούσε να εξελιχθεί με την ομοφωνία», τόνισε, επισημαίνοντας ότι οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες αυξάνονται.
Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη εθνικής ευθύνης. «Δεν βρίσκω σωστό να περιμένουμε από τρίτους να προστατεύσουν τα σύνορά μας», δήλωσε, καλώντας τους Έλληνες να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην προστασία τους.
Οικονομικές ισορροπίες και διεθνής ανταγωνισμός
Ο επικεφαλής Οικονομολόγος Ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς, Ηλίας Λέκκος, αναφέρθηκε στην άνοδο του εξαγωγικού εμπορίου της Κίνας, που πλέον επικεντρώνεται σε τεχνολογικά αγαθά, δημιουργώντας εμπορικά ελλείμματα με την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ. Όπως σημείωσε, η πολιτική απάντηση στις εξελίξεις αυτές είναι ο προστατευτισμός και οι δασμοί.
Παρά την κυριαρχία Κίνας και ΗΠΑ στην Τεχνητή Νοημοσύνη, η Ε.Ε. παραμένει ανταγωνιστική στον τομέα της τεχνολογίας και των εξαγωγών τεχνολογικών προϊόντων.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με κοινή διαπίστωση ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις, σε μια εποχή γεωπολιτικών ανακατατάξεων και οικονομικών πιέσεων που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα της ευρωπαϊκής πορείας.
Χαιρετισμούς απηύθυναν ο Πρύτανης του ΑΠΘ Κυριάκος Αναστασιάδης και ο Κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ Παναγιώτης Γκλαβίνης. Την εκδήλωση συντόνισε ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου Αποφοίτων ΑΠΘ, Αντιστράτηγος ε.α. Γεώργιος Χατζηθεοφάνους.