Η ΠΟΜΙΔΑ χαιρετίζει τη χθεσινή αποσαφήνιση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ότι η κυβέρνηση δεν εξετάζει ούτε προτίθεται να επιβάλει οποιαδήποτε μορφή διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στα μισθώματα κατοικιών. Το Υπουργείο εξήγησε τους λόγους που επιβάλλουν αυτή τη στάση, υπογραμμίζοντας πως «η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης απαιτεί διαρθρωτικές παρεμβάσεις που αυξάνουν το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα και όχι διοικητικό καθορισμό τιμών».
Καθώς το θέμα επανήλθε στη δημόσια συζήτηση, έστω και εκ παραδρομής, η ΠΟΜΙΔΑ θεωρεί σκόπιμο να επισημάνει τις καταστροφικές συνέπειες που είχε η εφαρμογή τέτοιων μέτρων στο παρελθόν, αλλά και τους κινδύνους που θα δημιουργούσε μια ενδεχόμενη επαναφορά τους. Παράλληλα, παρουσιάζει τις προτάσεις της για την ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος προς όφελος τόσο των ιδιοκτητών όσο και των ενοικιαστών.
Το βασικό ζητούμενο, σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, είναι η υιοθέτηση μέτρων που θα «ανοίξουν τα σπίτια», δηλαδή θα αυξήσουν την προσφορά κατοικιών στην αγορά μισθώσεων. Μόνο έτσι μπορεί να επιτευχθεί εξισορρόπηση μεταξύ της αυξανόμενης ζήτησης και της περιορισμένης προσφοράς, οδηγώντας σε πιο προσιτά ενοίκια.
Οι κίνδυνοι από τον διοικητικό καθορισμό μισθωμάτων
Η ΠΟΜΙΔΑ επισημαίνει ότι, αν και το Σχέδιο Εθνικής Στρατηγικής για τη Στέγαση περιλαμβάνει θετικές προτάσεις, η πιθανή επιβολή αγορανομικού ελέγχου στα μισθώματα θα μπορούσε να ακυρώσει κάθε άλλη πρωτοβουλία. Ένα τέτοιο μέτρο, ειδικά στα παλαιά ακίνητα χαμηλής ενεργειακής κλάσης, θα οδηγούσε σε σοβαρές στρεβλώσεις στην αγορά.
Στις υπάρχουσες μισθώσεις, η αναγκαστική μείωση ή το «πάγωμα» των ενοικίων θα είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή ποινικών και διοικητικών κυρώσεων στους ιδιοκτήτες και την παράταση των συμβάσεων, δημιουργώντας συνθήκες πλήρους «Ενοικιοστασίου». Αυτό, όπως τονίζει η ΠΟΜΙΔΑ, θα οδηγούσε σε εγκατάλειψη των ακινήτων και μηδενική ανακαίνιση ή ανέγερση νέων κατοικιών.
Στις νέες μισθώσεις, ο αγορανομικός έλεγχος θα προκαλούσε διστακτικότητα των ιδιοκτητών να διαθέσουν τα ακίνητά τους, ενώ θα ευνοούσε την απόκρυψη πραγματικών τιμών και τη φοροδιαφυγή. Το αποτέλεσμα, όπως σημειώνεται, θα ήταν να πληγούν οι νέοι και τα νέα ζευγάρια που αναζητούν κατοικία, αλλά και τα δημόσια έσοδα.
Οι προτάσεις της ΠΟΜΙΔΑ για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών
Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά την απόσυρση κάθε σχετικής πρότασης για διοικητικό καθορισμό ενοικίων και υπενθυμίζει τις αρνητικές εμπειρίες από προηγούμενες δεκαετίες, όπως το «Θεμιτό Μίσθωμα» (1978-1984) και το κατοχικό ενοικιοστάσιο (1940-1965), που οδήγησαν σε απαξίωση των περιουσιών.
Για την ενίσχυση της μακροχρόνιας μίσθωσης, προτείνει:
1. Επέκταση της τριετούς απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος για νέες μισθώσεις κύριας κατοικίας, ώστε να ενταχθούν στην αγορά ξενοίκιαστες κατοικίες κάθε κατηγορίας.
2. Νομοθέτηση δυνατότητας μονομερούς διαίρεσης μεγάλων διαμερισμάτων σε μικρότερα, ακόμη και όταν αυτό απαγορεύεται από τον κανονισμό της πολυκατοικίας.
3. Περαιτέρω μείωση των φορολογικών συντελεστών εισοδήματος από μισθώματα.
4. Μείωση του ΦΠΑ στο 12% για υλικά και εργασίες ενεργειακής και λειτουργικής αναβάθμισης κατοικιών, καθώς και βελτίωση των όρων επιστροφής φόρου εισοδήματος εντός τριετίας και έως το 50% των δαπανών.
5. Άμεση λειτουργία της εφαρμογής αξιολόγησης φερεγγυότητας υποψήφιων ενοικιαστών από τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, ώστε να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των ιδιοκτητών και να «ανοίξουν» περισσότερα σπίτια στην αγορά.