Η αγορά υδρογόνου εισέρχεται πλέον σε μια πιο ώριμη φάση, καθώς η περίοδος των υπερβολικών προσδοκιών φαίνεται να δίνει τη θέση της σε έναν πιο ρεαλιστικό σχεδιασμό, όπου καθοριστικό ρόλο θα παίξουν η μείωση του κόστους παραγωγής, η ολοκλήρωση του ρυθμιστικού πλαισίου, η ανάπτυξη των υποδομών και η δημιουργία πραγματικής ζήτησης.
Για τη χώρα μας η πρόκληση δεν περιορίζεται μόνο στην προσέλκυση επενδύσεων, αλλά επεκτείνεται στη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος που θα επιτρέψει στο υδρογόνο και στα πράσινα αέρια να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση, την ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και τελικά στην ανάδειξη της χώρας σε περιφερειακό κόμβο καθαρής ενέργειας.
Βέβαια, δε μπορούμε να παραβλέψουμε πως παρά τα εμπόδια, η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, μεταξύ άλλων, το πλούσιο δυναμικό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η στρατηγική γεωγραφική της θέση.
Τα τρία βασικά εμπόδια για την ανάπτυξη
Σύμφωνα με όσα ανέφερε κατά τη διάρκεια του 4ου Hydrogen & Green Gases Forum ο καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Παντελής Κάπρος, τα τρία μεγάλα εμπόδια είναι η αβεβαιότητα ως προς τη μελλοντική ζήτηση και απορρόφηση του υδρογόνου, το επενδυτικό ρίσκο αλλά και η απουσία κινήτρων για τους πρώτους επενδυτές, καθώς η αγορά δεν προσφέρει ακόμη σαφή ανταποδοτικά οφέλη για όσους αναλάβουν πρώτοι το σχετικό ρίσκο.
Η αρχική δυναμική που δημιούργησε η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (Green Deal), με ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους παραγωγής και χρήσης υδρογόνου, προσέκρουσε σε μια σειρά από οικονομικές και γεωπολιτικές εξελίξεις.
Ο κ. Κάπρος υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική βασίστηκε στην παραδοχή ότι πρώτα θα απανθρακοποιηθεί η ηλεκτροπαραγωγή και στη συνέχεια το υδρογόνο θα καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες τομέων που δεν μπορούν να εξηλεκτριστούν πλήρως, όπως η βαριά βιομηχανία, οι αερομεταφορές και η ναυτιλία.
Αν και το σχέδιο RepowerEU ενίσχυσε περαιτέρω τη σημασία του υδρογόνου μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την ανάγκη απεξάρτησης από το φυσικό αέριο, οι διαθέσιμοι πόροι και οι επενδυτικές ενισχύσεις αποδείχθηκαν σημαντικά χαμηλότεροι από τις απαιτήσεις των στόχων.
Η παραγωγή πράσινου υδρογόνου εξακολουθεί να είναι σημαντικά ακριβότερη σε σχέση με τα συμβατικά καύσιμα και ακόμη και σε σχέση με άλλες λύσεις απανθρακοποίησης. Το αποτέλεσμα είναι η απόσταση μεταξύ πολιτικών στόχων και επενδυτικής πραγματικότητας να μεγαλώνει.
Η τρίτη δημοπρασία του Ευρωπαϊκού Hydrogen Bank, παρά τη χρηματοδότηση περίπου 1 δισ. ευρώ, ανέδειξε το μέγεθος της πρόκλησης, με τις επιδοτούμενες εγκαταστάσεις αντιστοιχούν σε μόλις 1,1 GW, όταν ο ευρωπαϊκός στόχος παραμένει η παραγωγή 10 εκατομμυρίων τόνων πράσινου υδρογόνου ετησίως έως το 2030.
Η ελληνική πολιτεία επιταχύνει τις θεσμικές παρεμβάσεις
Από την πλευρά της κυβέρνησης, η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών Δέσποινα Παληαρούτα παρουσίασε την πρόοδο που έχει σημειωθεί στο θεσμικό πλαίσιο.
Σύμφωνα με την ίδια, τα τελευταία χρόνια έχουν θεσπιστεί κανόνες για την αδειοδότηση και λειτουργία υποδομών υδρογόνου και ανανεώσιμων αερίων, ενώ έχουν προσαρμοστεί οι κώδικες μεταφοράς και έχει επικαιροποιηθεί το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) με φιλόδοξους στόχους.
Ωστόσο, η ίδια αναγνώρισε ότι απαιτούνται πρόσθετες κανονιστικές πράξεις και ταχύτερη εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων ώστε να δημιουργηθεί ένα πλήρως λειτουργικό και ελκυστικό περιβάλλον για επενδύσεις, επισημαίνοντας παράλληλα τη σημασία της διασύνδεσης της Ελλάδας με το ευρωπαϊκό δίκτυο υδρογόνου και της ενίσχυσης του ρόλου της χώρας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Από τη «φούσκα» στον ρεαλισμό
Από την πλευρά του ο πρόεδρος και γενικός διευθυντής του ΚΑΠΕ, Δημήτρης Καρδοματέας, χαρακτήρισε την προηγούμενη περίοδο ως «φούσκα» του υδρογόνου.
Όπως τόνισε, η Ευρώπη έθεσε εξαιρετικά φιλόδοξους στόχους χωρίς να έχει υπολογίσει επαρκώς τις τεχνικές δυσκολίες, τα ζητήματα ασφάλειας και κυρίως το πραγματικό κόστος παραγωγής και μεταφοράς.
Το υδρογόνο, σημείωσε, δεν είναι μια απλή τεχνολογία, αλλά απαιτεί εξειδικευμένες υποδομές, υψηλές προδιαγραφές ασφαλείας και σημαντικές επενδύσεις, γεγονός που καθιστά το κόστος ανάπτυξης ιδιαίτερα υψηλό.
Η αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα μείωσε ήδη τις αρχικές φιλοδοξίες για υδρογόνο και βιομεθάνιο, όμως ακόμη και οι σημερινοί στόχοι θεωρούνται από πολλούς απαιτητικοί.
Το ενεργειακό κόστος το μεγαλύτερο «αγκάθι»
Κοινή διαπίστωση των εκπροσώπων της αγοράς είναι ότι το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί τον σημαντικότερο ανασταλτικό παράγοντα για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Hellenic Hydrogen, Δημήτρης Τριανταφυλλόπουλος, υποστήριξε ότι χωρίς μείωση του ενεργειακού κόστους δεν μπορεί να αναπτυχθεί βιώσιμη παραγωγή.
Πρότεινε, μεταξύ άλλων, απαλλαγές από συγκεκριμένες χρεώσεις όπως οι ΥΚΩ και το ΕΤΜΕΑΡ, επισημαίνοντας ότι αντίστοιχες πολιτικές εφαρμόζονται ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Παράλληλα, τόνισε ότι, όπως επί δεκαετίες επιδοτήθηκαν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, έτσι και η αγορά υδρογόνου χρειάζεται προσωρινή υποστήριξη.
Οι υποδομές ετοιμάζονται
Πάντως, ο ΔΕΣΦΑ ήδη σχεδιάζει το δίκτυο της επόμενης ημέρας, καθώς σύμφωνα με τον Νίκο Κατσή, Ανώτατο Διευθυντή Διαχείρισης Υποδομών του ΔΕΣΦΑ, βρίσκονται σε εξέλιξη μελέτες για την αξιολόγηση του υφιστάμενου δικτύου φυσικού αερίου ως προς τη δυνατότητα μεταφοράς υδρογόνου, ενώ οι νέοι αγωγοί σχεδιάζονται εξαρχής ώστε να μπορούν να μεταφέρουν ακόμη και 100% υδρογόνο.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται κρίσιμη για τη δημιουργία ενός διασυνδεδεμένου ευρωπαϊκού συστήματος μεταφοράς καθαρών καυσίμων.
Η Δυτική Μακεδονία ως κόμβος υδρογόνου
Ο Νίκος Ντάβος, Συνιδρυτής & Διαχειριστής, Cluster Βιοοικονομίας & Περιβάλλοντος Δυτ. Μακεδονίας CluBE, έκανε λόγο για μικρή αλλά σημαντική πρόοδο στην αγορά υδρογόνου στην Ελλάδα, πρόοδος που, όπως είπε, αφορά «κυρίως στην ωρίμανση του οικοσυστήματος και λιγότερο στην υλοποίηση των έργων».
Σύμφωνα με τον ίδιο, σήμερα βλέπουμε συγκεκριμένα έργα να προχωρούν, χρηματοδοτήσεις κυρίως από την Ευρώπη να ενεργοποιούνται, εταιρείες να επενδύουν, ενώ παράλληλα αναπτύσσονται υποδομές, ανέφερε.
Ειδικότερα για τη Δ. Μακεδονία, ο κ. Ντάβος σημείωσε ότι αναπτύσσεται σταδιακά ένα οικοσύστημα υδρογόνου, με την ανάπτυξη έργων όπως το North 1 της Hellenic Hydrogen και το Life Green Horn, που αποτελούν τα πρώτα βήματα για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος υδρογόνου στην περιοχή.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
