Στη δημιουργία ενός ισχυρού εθνικού πυλώνα για τη διαστημική έρευνα, την εκπαίδευση και την καινοτομία αποσκοπεί η συνεργασία που εγκαινίασαν το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (ΕΑΑ). Η συνεργασία επισφραγίστηκε με την υπογραφή Μνημονίου Συναντίληψης και Συνεργασίας από τον πρύτανη του ΑΠΘ, καθηγητή Κυριάκο Αναστασιάδη, και τον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου και διευθυντή του ΕΑΑ, δρ Σπυρίδωνα Βασιλάκο.
Το Μνημόνιο υπογράφηκε στις εγκαταστάσεις του ΕΑΑ στην Αθήνα και, όπως αναφέρει σημερινή ανακοίνωση του ΑΠΘ, η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για κοινές πρωτοβουλίες σε τομείς αιχμής. Οι δράσεις αυτές εκτείνονται από τις διαστημικές τεχνολογίες και τη δορυφορική τηλεπισκόπηση έως την αστρονομία, την περιβαλλοντική παρακολούθηση και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, ενισχύοντας τη διεθνή παρουσία της Ελλάδας στον αναπτυσσόμενο διαστημικό τομέα.
Κοινές ερευνητικές δράσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα
Κεντρικό ρόλο στη συνεργασία θα έχουν το Τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ και τα Ινστιτούτα Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ), καθώς και Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΙΕΠΒΑ) του ΕΑΑ.
Το πλαίσιο συνεργασίας περιλαμβάνει κοινά ερευνητικά προγράμματα, δημοσιεύσεις επιστημονικών εργασιών, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και μεταφορά τεχνολογίας. Προβλέπεται επίσης η συνδιοργάνωση συνεδρίων, ημερίδων και επιστημονικών εκδηλώσεων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην εκπαίδευση και την κινητικότητα φοιτητών και ερευνητών, με δυνατότητα εκπόνησης πτυχιακών, μεταπτυχιακών και διδακτορικών εργασιών υπό συνεπίβλεψη ερευνητών του ΕΑΑ και μελών ΔΕΠ του ΑΠΘ.
Παράλληλα, τα δύο ιδρύματα θα διερευνήσουν τη δημιουργία διιδρυματικού και διατμηματικού μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών. Έχει ήδη εκφραστεί η πρόθεση ανάπτυξης κοινού αγγλόφωνου μεταπτυχιακού στις διαστημικές τεχνολογίες και στις εφαρμογές παρατήρησης της Γης, με τη στήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA).
Η Ελλάδα ως κόμβος για τον διαστημικό τομέα
«Σήμερα δεν υπογράφουμε απλώς ένα Μνημόνιο Συνεργασίας. Δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για μια νέα εθνική δυναμική στον τομέα του διαστήματος, της έρευνας και της καινοτομίας», δήλωσε ο πρύτανης του ΑΠΘ, Κυριάκος Αναστασιάδης.
Όπως ανέφερε, η συνεργασία φιλοδοξεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος γνώσης που θα συνδέει την εκπαίδευση, την έρευνα και τις τεχνολογίες αιχμής. Στόχος είναι η ανάδειξη της Ελλάδας σε εκπαιδευτικό και ερευνητικό κόμβο για τον ταχέως αναπτυσσόμενο διαστημικό τομέα.
Ο κ. Αναστασιάδης υπογράμμισε ότι το ΑΠΘ διαθέτει ήδη ισχυρή παρουσία στις διαστημικές επιστήμες, μέσω έργων όπως οι νανοδορυφόροι AcubeSAT και PeakSat, η συμμετοχή στις ευρωπαϊκές αποστολές πλανητικής άμυνας Hera και RAMSES, καθώς και το πρόγραμμα Sat4Forest για την προστασία των δασικών οικοσυστημάτων μέσω δορυφορικής τηλεπισκόπησης.
«Αν πετύχουμε τον στόχο μας, η χώρα θα διαθέτει για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη ακαδημαϊκή διαδρομή στον τομέα του Διαστήματος, από το προπτυχιακό επίπεδο έως τη διδακτορική έρευνα και τη συμμετοχή σε διεθνείς αποστολές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Επένδυση στις τεχνολογίες του μέλλοντος
Η συνεργασία των δύο ιδρυμάτων θα επεκταθεί και στην από κοινού διεκδίκηση εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών χρηματοδοτήσεων. Έμφαση θα δοθεί στις εφαρμογές της διαστημικής τεχνολογίας για την αστρονομία, την ατμοσφαιρική παρακολούθηση, την πολιτική προστασία και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Στην τελετή υπογραφής παρέστη ο υφυπουργός Ανάπτυξης αρμόδιος για θέματα Έρευνας και Καινοτομίας, Σταύρος Καλαφάτης. Από την πλευρά του ΑΠΘ συμμετείχαν ο αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας, Ιωάννης Ρέκανος, η πρόεδρος του Τμήματος Φυσικής, καθηγήτρια Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, και ο καθηγητής Φυσικής, Κλεομένης Τσιγάνης.
Η συμφωνία σηματοδοτεί ένα νέο κεφάλαιο συνεργασίας μεταξύ του μεγαλύτερου πανεπιστημίου της χώρας και του αρχαιότερου ερευνητικού ιδρύματος, με κοινή φιλοδοξία την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στο ευρωπαϊκό και διεθνές οικοσύστημα διαστημικής έρευνας και τεχνολογίας.