Η ιστορική μνήμη δεν διατηρείται μόνο μέσα από επίσημα έγγραφα και στρατιωτικές αναφορές, αλλά και μέσα από προσωπικά αντικείμενα που αποκτούν με τον χρόνο τη δύναμη αυθεντικού τεκμηρίου. Φωτογραφίες ξεχασμένες σε ένα συρτάρι ή κρυμμένες σε ένα άλμπουμ μπορούν, δεκαετίες αργότερα, να ανασύρουν στο φως πρόσωπα και στιγμές που κινδύνευσαν να χαθούν. Έτσι συνέβη πρόσφατα με την αποκάλυψη άγνωστων εικόνων από τους εκτελεσθέντες στην Καισαριανή, όπου το οπτικό ντοκουμέντο λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.
Με παρόμοιο τρόπο, ένα φωτογραφικό άλμπουμ Γερμανού στρατιώτη από την εισβολή του 1941 αποκάλυψε μια λιγότερο γνωστή, αλλά εξίσου συγκινητική ιστορία. Ανάμεσα στις φωτογραφίες της πορείας της μονάδας του από την Κεντρική Ευρώπη προς την Ελλάδα, διασώζονταν οκτώ σπάνιες εικόνες Ελλήνων αξιωματικών και στρατιωτών της Γραμμής Μεταξά πριν από τη γερμανική επίθεση. Οι φωτογραφίες αυτές, αν και δεν ανήκαν στον κάτοχό τους, διαφυλάχθηκαν προσεκτικά και, ογδόντα χρόνια αργότερα, επέστρεψαν στον τόπο όπου τραβήχτηκαν, φωτίζοντας εκ νέου τα γεγονότα του 1941.
Στις προθήκες του Κέντρου Μνήμης Μπέλλες Β΄, στο Νέο Πετρίτσι Σερρών, εκτίθενται μια φωτογραφική μηχανή και ένα άλμπουμ που ανήκαν σε Γερμανούς Ορεινούς Κυνηγούς της 5ης Ορεινής Μεραρχίας της Βέρμαχτ. Οι στρατιώτες αυτοί συμμετείχαν στις επιχειρήσεις κατά των οχυρών του Μπέλλες τον Απρίλιο του 1941, όταν η ναζιστική Γερμανία επιτέθηκε στην Ελλάδα εφαρμόζοντας το σχέδιο «Μαρίτα» και επιδιώκοντας να αποκαταστήσει το κύρος της συμμάχου της Ιταλίας μετά την ήττα της στο αλβανικό μέτωπο.
Πολλοί από τους Ορεινούς Κυνηγούς προέρχονταν από εύπορες οικογένειες της Γερμανίας και της Αυστρίας και είχαν τη δυνατότητα να φέρουν μαζί τους φωτογραφικές μηχανές, όπως η Zeiss Ikon που βρέθηκε σε εγκαταλελειμμένη στοά της Γραμμής Μεταξά. Κατέγραφαν στιγμές στρατιωτικής ζωής, τοπία και πόλεις κατά τη διαδρομή τους προς την Ελλάδα. Το συγκεκριμένο άλμπουμ παρουσιάζει την πορεία από την Αυστρία έως την Κρήτη, όπου η μονάδα συμμετείχε στις επιχειρήσεις κατάληψης του νησιού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι το άλμπουμ δεν περιλαμβάνει σκηνές μαχών, αλλά φωτογραφίες από το διάστημα που ακολούθησε. Διασώζονται έτσι πολύτιμες εικόνες των έργων της Γραμμής Μεταξά, μεταξύ αυτών και των οχυρών Ιστίμπεη και Κελκαγιά. Η αφήγηση συνεχίζεται με φωτογραφίες από τη Θεσσαλονίκη έως την Αθήνα, ενώ στο τέλος παρουσιάζεται ο κάτοχος του άλμπουμ τραυματισμένος σε νοσοκομείο και στη συνέχεια σε πιο προσωπικές στιγμές με φίλους και συγγενείς.
Ξεχωριστή σημασία έχουν οκτώ φωτογραφίες που απεικονίζουν Έλληνες αξιωματικούς και στρατιώτες της Γραμμής Μεταξά πριν από τον πόλεμο. Οι λήψεις αυτές πιθανότατα προέρχονταν από προσωπικό άλμπουμ ή γραφείο αξιωματικού και δεν θα μπορούσαν να βρίσκονται επάνω σε Έλληνες στρατιώτες στο πεδίο της μάχης.
«Μοναδικά ντοκουμέντα από τη Γραμμή Μεταξά»
Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ - ΜΠΕ ο Παναγιώτης Σαββίδης, μέλος της Κοιν.Σ.Επ. «'Αγκιστρο Δράση» που διαχειρίζεται το Κέντρο Μνήμης Μπέλλες, «το άλμπουμ αυτό έφτασε στα χέρια μας ύστερα από αγορά μέσω μιας παγκόσμιας διαδικτυακής πλατφόρμας ηλεκτρονικού εμπορίου. Αντιλαμβάνεστε την έκπληξή μας όταν, ανάμεσα στις φωτογραφίες που είχε τραβήξει ο κάτοχός του, ανακαλύψαμε εικόνες Ελλήνων αξιωματικών και στρατιωτών ενός οχυρού του Μπέλλες πριν από τη γερμανική επίθεση».
Παρά τις προσωπικές φωτογραφίες που περιέχει, η ταυτότητα του κατόχου του άλμπουμ δεν έχει εξακριβωθεί. Η ταυτοποίηση των ελληνικών φωτογραφιών έγινε το 2021, στη διάρκεια εκδήλωσης στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών για τα 80 χρόνια από τη Μάχη των Οχυρών.
«Εμφανίστηκε ο γιος του διοικητή του Οχυρού Αρπαλούκι, ταγματάρχη Δημήτριου Καραθάνου, κρατώντας φωτογραφίες που είχε τραβήξει ο πατέρας του πριν από τη γερμανική επίθεση. Με έκπληξη διαπιστώσαμε ότι οι μισές ήταν ίδιες με εκείνες του άλμπουμ. Έτσι πιστοποιήθηκε πως οι φωτογραφίες προέρχονταν από το οχυρό Αρπαλούκι του Μπέλλες», σημειώνει ο κ. Σαββίδης.
Οι φωτογραφίες της φρουράς του οχυρού Αρπαλούκι, που διασώθηκαν από τα χέρια ενός αντιπάλου, ταξίδεψαν μέσα στον χρόνο και επέστρεψαν στον τόπο τους, επαναφέροντας στη ζωή ένα κομμάτι μνήμης που θα μπορούσε να είχε χαθεί για πάντα.
Το Κέντρο Μνήμης Μπέλλες Β΄ (www.metaxaslinetour.gr - τηλ. 6955 564304) στο Νέο Πετρίτσι Σερρών αποτελεί έναν σύγχρονο χώρο ιστορίας και εμπειρίας, όπου αυθεντικά κειμήλια της Μάχης των Οχυρών συνδυάζονται με διαδραστικές εφαρμογές και εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας (VR), προσφέροντας στον επισκέπτη μια βιωματική γνωριμία με τα γεγονότα του 1941.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news