«Κούρεμα» στις φοροαπαλλαγές ύψους 23 δισ. προτείνει η Τράπεζα της Ελλάδος

Την κατάργηση εκατοντάδων φοροαπαλλαγών που ισχύουν σήμερα για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις εισηγείται ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, προκειμένου να εξοικονομηθούν πόροι, με τους οποίους μπορούν να χρηματοδοτηθούν αναπτυξιακές και κοινωνικές πολιτικές.

Σύμφωνα με την τελευταία καταγραφή από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ο αριθμός τους ανήλθε σε 1.236 περιπτώσεις, οι οποίες κοστίζουν στον προϋπολογισμό (και αντίστοιχα ωφελούνται επιχειρήσεις και νοικοκυριά) 22,88 δισ. ευρώ.

Αξιοσημείωτη είναι η αύξηση του δημοσιονομικού κόστους των φοροαπαλλαγών σε σχέση με το προηγούμενο έτος, που έφτασε στα 4 δισ. ευρώ ή κατά 21%, με το υψηλότερο κόστος να αφορά τις απαλλαγές στη φορολογία κεφαλαίου, και να ακολουθούν η φορολογία των επιχειρήσεων και των φυσικών προσώπων.

Γιατί προτείνει «κούρεμα» η ΤτΕ

Ο κεντρικός τραπεζίτης, στην ετήσια έκθεση, σημειώνει ότι η συστηματική αξιολόγηση των φοροαπαλλαγών με βάση σαφή αναπτυξιακά και κοινωνικά κριτήρια θα μπορούσε να οδηγήσει στον περιορισμό ή την κατάργηση παρωχημένων κινήτρων με χαμηλή προστιθέμενη αξία.

Η ανακατανομή των σχετικών πόρων προς παρεμβάσεις με υψηλότερο αναπτυξιακό πολλαπλασιαστή θα ενίσχυε την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής, στηρίζοντας παράλληλα τις στρατηγικές προτεραιότητες της οικονομίας και τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική.

Επίσης αναφέρει ότι πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος μπορεί να προκύψει και μέσα από την επαναξιολόγηση και τον εξορθολογισμό των δαπανών γενικότερα, αλλά και πιο συγκεκριμένα των υφιστάμενων φορολογικών δαπανών (φοροαπαλλαγών).

Όπως εξηγεί, η τρέχουσα διάρθρωση των φοροαπαλλαγών περιλαμβάνει σειρά αποσπασματικών διατάξεων με σχετικά περιορισμένο αναπτυξιακό αντίκρισμα (π.χ. φοροαπαλλαγές που προβλέπονται στον αναπτυξιακό νόμο ως κίνητρα για επενδύσεις και οι οποίες, αφενός, χαρακτηρίζονται από ετερογένεια και, αφετέρου, συνδέονται με σύνθετες και χρονοβόρες διαδικασίες ένταξης/ελέγχων, η εφαρμογή των οποίων καθίσταται πολύπλοκη και διοικητικά κοστοβόρα για τις επιχειρήσεις).

Υπογραμμίζει, δε, ότι «ένας τέτοιος εξορθολογισμός του σημερινού συστήματος φοροαπαλλαγών, σε όρους προστιθέμενης αξίας, με βάση αμιγώς αναπτυξιακά κριτήρια και σε όρους κοινωνικής ωφέλειας, θα καταστήσει δυνατή την ανακατανομή των πόρων μέσω της κατάργησης παρωχημένων κινήτρων με περιορισμένο αναπτυξιακό αποτύπωμα, απελευθερώνοντας πόρους για τη χρηματοδότηση νέων στρατηγικών προτεραιοτήτων και τομέων πολιτικής της χώρας με υψηλό αναπτυξιακό πολλαπλασιαστή».

Μέσα από μια τέτοια – πλήρως εναρμονισμένη με το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο – προσέγγιση, ο παραγόμενος δημοσιονομικός χώρος θα επιτρέψει τη λήψη νέων μέτρων με σκοπό την περαιτέρω μείωση της (σημαντικής) φορολογικής επιβάρυνσης της εργασίας, την ενίσχυση των εισοδημάτων και την αύξηση της οικονομικής ανθεκτικότητας. Με αυτόν τον τρόπο, η τρέχουσα δημοσιονομική υπεραπόδοση θα ενισχύσει τη μεσοπρόθεσμη ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας απέναντι στις τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσεις, όπως είναι το δημογραφικό ζήτημα.

Ποιες είναι οι φοροαπαλλαγές

Οι περισσότερες περιπτώσεις φορολογικών δαπανών αφορούν τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και τη φορολογία ακινήτων νομικών προσώπων. Συγκεκριμένα, οι ισχύουσες φοροαπαλλαγές είναι οι ακόλουθες:

Φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων: Ισχύουν 252 φοροαπαλλαγές και κοστίζουν συνολικά 4,95 δισ. ευρώ. Το υψηλότερο δημοσιονομικό κόστος έχει το αφορολόγητο όριο, που ανέρχεται σε 3,92 δισ. ευρώ. Επίσης, στη λίστα υπάρχουν εκπτώσεις δαπανών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, απαλλαγές στο εισόδημα από κεφάλαιο (μερίσματα, τόκοι, δικαιώματα, ακίνητη περιουσία), απαλλαγές – μειώσεις στο εισόδημα από υπεραξία μεταβίβασης κεφαλαίου, στο εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, από τα τεκμήρια και εκπτώσεις λόγω έκτακτων αναγκών (φυσικές καταστροφές, COVID-19, αύξηση κόστους, επίθεση Ρωσίας κ.λπ.).

Φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων: Ισχύουν 265 φοροαπαλλαγές και κοστίζουν συνολικά 5,81 δισ. ευρώ. Αυτές αφορούν σε υποκειμενικές απαλλαγές νομικών προσώπων, απαλλαγές στο εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, στα εισοδήματα από τόκους, δικαιώματα και μερίσματα βάσει διμερών συμβάσεων για την αποφυγή διπλής φορολόγησης, απαλλαγές από τη φορολογία ορισμένων εισοδημάτων, εκπτώσεις δαπανών – λοιπών ποσών, μειωμένους συντελεστές φορολογίας, μειώσεις φόρου, απαλλαγές κατά τον μετασχηματισμό επιχειρήσεων, αναπτυξιακούς νόμους και δαπάνες λόγω έκτακτων αναγκών (φυσικές καταστροφές, COVID-19, συνέπειες πολέμου στην Ουκρανία κ.λπ.).

Φορολογία κεφαλαίου: Ισχύουν 129 εκπτώσεις και απαλλαγές, οι οποίες κοστίζουν 9,07 δισ. ευρώ, από τις οποίες επωφελήθηκαν συνολικά 4.981.442 φυσικά και νομικά πρόσωπα, τα οποία είχαν εκπτώσεις στον ΕΝΦΙΑ, στον Ειδικό Φόρο Ακινήτων, στις μεταβιβάσεις, γονικές παροχές, κληρονομιές και δωρεές. Αναλυτικότερα:

• Ειδικός Φόρος Ακινήτων που ανήκουν σε υπεράκτιες εταιρείες: Οι απαλλαγές κοστίζουν 6,35 δισ. ευρώ στον κρατικό προϋπολογισμό.
• Φόρος μεταβίβασης ακινήτων: Το δημοσιονομικό κόστος ήταν 2,43 δισ. ευρώ.
• ΕΝΦΙΑ: Οι απαλλαγές είχαν δημοσιονομικό κόστος μόλις 93,63 εκατ. ευρώ.

Οι άλλες απαλλαγές

Το δημοσιονομικό κόστος άλλων σημαντικών φοροαπαλλαγών που ίσχυαν το 2024 ήταν το ακόλουθο:

• Ειδικοί φόροι κατανάλωσης (ΕΦΚ): Κοστίζουν 1,02 δισ. ευρώ.
• Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ): 1,01 δισ. ευρώ, που αφορά κυρίως τους μειωμένους συντελεστές που ισχύουν στα νησιά.
• Τέλος ταξινόμησης οχημάτων – φόρος κατανάλωσης προϊόντων καφέ: Κοστίζουν 270 εκατ. ευρώ.
• Φόρος συγκέντρωσης κεφαλαίων (ΦΣΚ): 17,23 εκατ. ευρώ.
• Φόρος πολυτελείας: 200.000 ευρώ.
• Ψηφιακό τέλος συναλλαγής (πρώην τέλη χαρτοσήμου): Κοστίζει 72,88 εκατ. ευρώ.
• Φόρος ασφαλίστρων: Κοστίζει 622,62 εκατ. ευρώ.
• Τέλη κυκλοφορίας οχημάτων: Κοστίζουν 24,49 εκατ. ευρώ.
• Άλλες φοροαπαλλαγές: Κοστίζουν 20,53 εκατ. ευρώ.