Όλα τα μέλη της κριτικής επιτροπής της Διεθνούς Έκθεσης Τέχνης Μπιενάλε της Βενετίας υπέβαλαν την παραίτησή τους, σύμφωνα με ανακοίνωση των διοργανωτών. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μία εβδομάδα μετά τη γνωστοποίηση ότι δεν θα απονεμηθούν βραβεία σε καλλιτέχνες από τη Ρωσία ή το Ισραήλ.
Η Μπιενάλε δεν παρείχε εξηγήσεις για την ομαδική αποχώρηση της επιτροπής, γεγονός που σηματοδοτεί δραματική κλιμάκωση της διαμάχης που έχει προκαλέσει αναταραχή σε ένα από τα πιο εμβληματικά καλλιτεχνικά φεστιβάλ του κόσμου, λίγο πριν τα εγκαίνια στις 9 Μαΐου.
Η πενταμελής επιτροπή, με επικεφαλής τη Βραζιλιάνα έφορο Σολάνζ Φαρκάς, είχε δηλώσει πρόσφατα ότι «προασπιζόμενη τα ανθρώπινα δικαιώματα» δεν θα τιμήσει έργα χωρών των οποίων οι ηγέτες κατηγορούνται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Οι χώρες αυτές είναι η Ρωσία και το Ισραήλ, καθώς το ΔΠΔ έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης κατά του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ο Ισραηλινός γλύπτης Μπέλου Σιμιόν Φαϊνάρου, που συμμετέχει στη φετινή διοργάνωση, κατηγόρησε την επιτροπή για φυλετικές διακρίσεις και απείλησε με προσφυγή στη δικαιοσύνη.
Αντιδράσεις και πολιτικές πιέσεις
Η φετινή Μπιενάλε βρίσκεται στο επίκεντρο πολιτικού και επικοινωνιακού στροβίλου από τις αρχές Μαρτίου, όταν οι διοργανωτές ανακοίνωσαν ότι θα επιτρέψουν τη συμμετοχή της Ρωσίας για πρώτη φορά μετά την εισβολή του 2022 στην Ουκρανία. Η ιταλική κυβέρνηση επέκρινε έντονα την απόφαση, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποίησε πως θα διακόψει ή θα αναστείλει τη χρηματοδότηση ύψους 2 εκατ. ευρώ, εάν επαναλειτουργήσει το ρωσικό περίπτερο.
Ο πρόεδρος της Μπιενάλε, Πιετράντζελο Μπουταφουόκο, αρνήθηκε να υποχωρήσει, υπογραμμίζοντας ότι το φεστιβάλ αποτελεί «χώρο συνύπαρξης όλου του πλανήτη», όπου δεν χωρά λογοκρισία.
Το υπουργείο Πολιτισμού της Ιταλίας απέστειλε επιθεωρητές στη Βενετία για να ερευνήσουν τις διαδικασίες αποδοχής της ρωσικής συμμετοχής, αναζητώντας τυχόν γραφειοκρατικές παρατυπίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανάκληση της πρόσκλησης.
Αβεβαιότητα για τα βραβεία
Η Μπιενάλε δεν σχολίασε το μποϊκοτάζ της επιτροπής απέναντι στους Ρώσους και Ισραηλινούς καλλιτέχνες, επισημαίνοντας ότι η επιτροπή λειτουργεί «αυτόνομα και ανεξάρτητα». Τα υπόλοιπα μέλη της ήταν οι Ζόι Μπατ, Ελβίρα Ντιανγκάνι Όσε, Μάρτα Κούζμα και Τζοβάνα Ζαπέρι.
Οι διοργανωτές ανακοίνωσαν ότι, για πρώτη φορά, οι επισκέπτες θα μπορούν να επιλέξουν τους αγαπημένους τους καλλιτέχνες, συμπεριλαμβανομένων των Ρώσων και Ισραηλινών συμμετεχόντων. Τα βραβεία θα απονεμηθούν με τη λήξη της έκθεσης τον Νοέμβριο, αντί για την επόμενη εβδομάδα.
Παραμένει ασαφές ποιος θα αποφασίσει για τους νικητές των κορυφαίων διακρίσεων, του Χρυσού και του Αργυρού Λέοντα, καθώς και αν θα επιτραπεί η βράβευση έργων από Ισραηλινούς και Ρώσους δημιουργούς.