Οι Ευρωπαίοι απομακρύνονται από τις ΗΠΑ, ζητούν περισσότερη αυτονομία

Η Ευρώπη φαίνεται να επαναπροσδιορίζει τη θέση της στη διεθνή σκηνή, καθώς η εμπιστοσύνη προς τις Ηνωμένες Πολιτείες υποχωρεί σημαντικά. Σύμφωνα με νέα μελέτη του Ιδρύματος Μπέρτελσμαν (Bertelsmann Stiftung), σχεδόν τρεις στους τέσσερις πολίτες της ΕΕ θεωρούν ότι η Ένωση πρέπει «να πάρει το δικό της δρόμο», απομακρυνόμενη από τη μακρόχρονη στενή ευθυγράμμιση με την Ουάσινγκτον.

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από τον Σεπτέμβριο 2024 έως τον Μάρτιο 2026, δείχνει ότι το 73% των Ευρωπαίων επιθυμεί μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, έναντι 63% το 2024. Η μεταβολή αυτή παρατηρείται σε όλες τις κοινωνικές και ηλικιακές ομάδες, με ιδιαίτερη ένταση μεταξύ των μεγαλύτερων σε ηλικία πολιτών.

Η προεδρία Τραμπ έχει αφήσει εμφανές αποτύπωμα στις διατλαντικές σχέσεις. Το 58% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι δεν θεωρεί τις ΗΠΑ αξιόπιστο εταίρο, ενώ μόνο το 31% τις αναγνωρίζει ως τον σημαντικότερο σύμμαχο της ΕΕ – ποσοστό μειωμένο κατά 20 μονάδες από το 2024. Η αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια και η αμφιθυμία απέναντι στην αμερικανική πολιτική ενισχύουν το αίτημα για ευρωπαϊκή αυτάρκεια.

Ωστόσο, η επιθυμία για ανεξαρτησία δεν συνεπάγεται στροφή προς την Κίνα. Η πλειονότητα των Ευρωπαίων παραμένει επιφυλακτική απέναντι στο Πεκίνο και υποστηρίζει τη μείωση των εξαρτήσεων, ακόμη κι αν αυτό έχει οικονομικό κόστος. Αντίθετα, το ενδιαφέρον στρέφεται σε εταίρους όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς, υποδηλώνοντας αναδιάταξη εντός του διατλαντικού πλαισίου παρά εγκατάλειψή του. Η στήριξη προς το ΝΑΤΟ διατηρείται σταθερή, με 63% να το θεωρεί ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Ο Φλοριάν Κόμερ, ειδικός στα ευρωπαϊκά ζητήματα στρατηγικής στο Ίδρυμα Μπέρτελσμαν, σημειώνει: «Το μήνυμα πριν από τη φετινή Ημέρα της Ευρώπης είναι αδιαμφισβήτητο: οι Ευρωπαίοι θέλουν να αποκτήσουν περισσότερη ανεξαρτησία έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών. Η εμπιστοσύνη έχει διαβρωθεί, η θέση της Αμερικής ως κεντρικού εταίρου της Ευρώπης έχει καταπέσει». Προσθέτει ότι οι πολιτικοί ηγέτες οφείλουν να μετατρέψουν αυτή τη βούληση σε συγκεκριμένες πολιτικές και επενδύσεις στις ίδιες τις δυνατότητες της Ευρώπης.

Ο Μπράντον Μπορν, ειδικός στις διατλαντικές σχέσεις στο Ίδρυμα Μπέρτελσμαν, υπογραμμίζει: «Η οικοδόμηση μιας ισχυρότερης και με μεγαλύτερη αυτάρκεια Ευρώπης πηγαίνει χέρι-χέρι με την επέκταση των συμπράξεών της ώστε να εξασφαλίσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και στρατηγική σταθερότητα».