Ο πρόεδρος της Πολωνίας αποφάσισε να αφαιρέσει από τον Ουκρανό ομόλογό του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, την ανώτατη τιμητική διάκριση της χώρας, μετά τη μετονομασία μιας ουκρανικής στρατιωτικής μονάδας σε «Ήρωες του UPA». Η κίνηση αυτή προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στη Βαρσοβία, καθώς ο Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός (UPA) θεωρείται υπεύθυνος για σφαγές Πολωνών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η απόφαση του προέδρου Κάρολ Ναβρότσκι ενδέχεται να πυροδοτήσει σημαντική διπλωματική κρίση, λίγες ημέρες πριν από τη διάσκεψη για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας στο Γκντανσκ.
«Υπό το πρίσμα της συγκατάθεσης του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι να ονομάσει μία από τις μονάδες των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας “Ήρωες του UPA” (...) αποφάσισα να ανακαλέσω το Τάγμα του Λευκού Αετού από τον πρόεδρο της Ουκρανίας», δήλωσε ο Ναβρότσκι.
Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα χαρακτήρισε την απόφαση «στρατηγικό λάθος» που, όπως είπε, «ωφελεί μόνο τη Μόσχα». Σε ανάρτησή του στο Facebook, υπογράμμισε ότι η ενέργεια αυτή υπονομεύει τη συνεργασία των δύο χωρών και ενισχύει τις εντάσεις.
Η ουκρανική πλευρά εξέφρασε λύπη για την κλιμάκωση της διπλωματικής αντιπαράθεσης, επισημαίνοντας πως «κανείς πρόεδρος άλλης χώρας δεν θα υπαγορεύσει την ιστορία μας». Παράλληλα, τόνισε ότι η επιλογή του ονόματος της μονάδας δεν είχε στόχο την Πολωνία.
Ιστορικές πληγές και πολιτικές αντιδράσεις
Ο UPA θεωρείται από πολλούς Ουκρανούς σύμβολο αντίστασης απέναντι στη Σοβιετική Ένωση και τη ναζιστική Γερμανία, ωστόσο για την Πολωνία παραμένει συνδεδεμένος με τις σφαγές της Βολυνίας (1943-1945), όπου εκτιμάται ότι σκοτώθηκαν περίπου 100.000 Πολωνοί. Οι αιματηρές αυτές συγκρούσεις συνεχίζουν να σκιάζουν τις σχέσεις των δύο εθνών.
Το 2023, η απονομή του Τάγματος του Λευκού Αετού στον Ζελένσκι από τον τότε πρόεδρο Αντρέι Ντούντα είχε θεωρηθεί κορυφαία ένδειξη αλληλεγγύης μεταξύ Πολωνίας και Ουκρανίας. Ωστόσο, η πρόσφατη απόφαση του Ζελένσκι να τιμήσει το UPA θεωρήθηκε προσβλητική από τη Βαρσοβία.
Ο πρόεδρος Ναβρότσκι υπενθύμισε ότι «για τη συντριπτική πλειοψηφία της πολωνικής κοινωνίας, ο Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός παραμένει μια οργάνωση που ευθύνεται για βάναυσα εγκλήματα κατά πολιτών της Δημοκρατίας της Πολωνίας». Ο ίδιος έχει εκφράσει στο παρελθόν επιφυλάξεις για την ένταξη της Ουκρανίας σε ΝΑΤΟ και ΕΕ, ενώ είχε αντιταχθεί σε μέτρα στήριξης των Ουκρανών προσφύγων.
Η στάση του Κιέβου και οι ιστορικές αναφορές
Η Ουκρανία έχει αναγνωρίσει τις σφαγές των Πολωνών που διέπραξε ο UPA και έχει ζητήσει συγγνώμη, χωρίς ωστόσο να αποδεχθεί τον χαρακτηρισμό «γενοκτονία» που υιοθέτησε το πολωνικό κοινοβούλιο το 2016. Το 2025, οι δύο χώρες προχώρησαν στην επανέναρξη των εκταφών των θυμάτων της Βολυνίας, έπειτα από χρόνια διακοπής.
Παράλληλα, το Κίεβο προχώρησε σε σειρά ενεργειών για την τιμή εθνικιστών ηγετών, όπως ο επαναπατρισμός των λειψάνων του Αντρίι Μέλνικ και η πρόθεση μεταφοράς των λειψάνων του Γιεβχέν Κονοβάλετς και του Στεπάν Μπαντέρα, γεγονός που προκαλεί επιπλέον αντιδράσεις στη Βαρσοβία.
Πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις στην Πολωνία
Η κρίση έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στο εσωτερικό της Πολωνίας. Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ χαρακτήρισε την απόφαση του Ζελένσκι «ανησυχητική» και κάλεσε τους δύο προέδρους «να βρουν έναν καλύτερο τρόπο από την ανταλλαγή πληγμάτων για να εκτονωθεί η ένταση». Παράλληλα, τόνισε ότι η στήριξη της Ουκρανίας παραμένει προς το συμφέρον της Πολωνίας, προειδοποιώντας ότι «αν η Ουκρανία χάσει αυτόν τον πόλεμο, η Πολωνία θα βρεθεί σε δραματικά δυσκολότερη θέση».
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, περίπου 1 εκατομμύριο Ουκρανοί πρόσφυγες διαμένουν σήμερα στην Πολωνία. Δημοσκόπηση της Onet.pl έδειξε ότι το 65% των Πολωνών θεωρεί πως η απόφαση του Ζελένσκι θα επιβαρύνει τις διμερείς σχέσεις, ενώ μόλις λίγα χρόνια πριν, το 94% των πολιτών δήλωνε υπέρ της φιλοξενίας Ουκρανών προσφύγων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
