Το ουράνιο επιστρέφει στο επίκεντρο της παγκόσμιας ενεργειακής στρατηγικής, καθώς η στροφή στην πυρηνική ενέργεια, η ανάγκη για χαμηλές εκπομπές άνθρακα και η αυξανόμενη ζήτηση από data centers και τεχνητή νοημοσύνη ενισχύουν τη σημασία του κρίσιμου αυτού μετάλλου.
Σύμφωνα με στοιχεία διεθνών οργανισμών και αναλύσεων, τα μεγαλύτερα αποθέματα ουρανίου βρίσκονται στην Αυστραλία, το Καζακστάν και τον Καναδά.
Η Αυστραλία διαθέτει το μεγαλύτερο γνωστό απόθεμα παγκοσμίως, με περίπου το 28% των εντοπισμένων ανακτήσιμων πόρων. Παρότι όμως έχει τα μεγαλύτερα αποθέματα, δεν είναι η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα, καθώς η εξόρυξη επηρεάζεται από πολιτικές αποφάσεις, αδειοδοτήσεις και επενδυτικά σχέδια.
Το Καζακστάν παραμένει ο κυρίαρχος παίκτης στην παραγωγή ουρανίου. Η χώρα καλύπτει σχεδόν το 39% της παγκόσμιας παραγωγής και εξάγει κυρίως προς την Ασία, την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.
Η ισχυρή θέση του οφείλεται στα μεγάλα κοιτάσματα, στη μακρά εμπειρία εξόρυξης και στη χρήση μεθόδων in-situ leaching, που επιτρέπουν την άντληση ουρανίου χωρίς εκτεταμένη επιφανειακή εξόρυξη.
Ο Καναδάς είναι επίσης βασικός προμηθευτής της παγκόσμιας αγοράς. Τα μεγαλύτερα κοιτάσματά του βρίσκονται στο Σασκάτσουαν, όπου λειτουργούν ορισμένα από τα πλουσιότερα ορυχεία ουρανίου στον κόσμο.
Η παραγωγή του είχε μειωθεί τα προηγούμενα χρόνια λόγω χαμηλών τιμών, όμως έχει αρχίσει να ανακάμπτει, με την Cameco να ενισχύει εκ νέου την παραγωγή της.
Από την Ουκρανία στο Ιράν: Η γεωπολιτική διάσταση του ουρανίου
Το ουράνιο δεν βρίσκεται μόνο στο επίκεντρο της ενεργειακής ασφάλειας, αλλά και σε κρίσιμα πολεμικά και διπλωματικά μέτωπα, από την Ουκρανία έως το Ιράν και τη Μέση Ανατολή.
Η χρήση απεμπλουτισμένου ουρανίου σε πυρομαχικά, η προμήθεια εμπλουτισμένου ουρανίου για πυρηνικούς σταθμούς και οι διαπραγματεύσεις για τα ιρανικά αποθέματα δείχνουν ότι το συγκεκριμένο μέταλλο παραμένει παράγοντας στρατηγικής ισχύος.
Τα πυρομαχικά απεμπλουτισμένου ουρανίου βρέθηκαν ξανά στο προσκήνιο μετά την απόφαση της Βρετανίας να τα διαθέσει στην Ουκρανία. Η Μόσχα χαρακτήρισε την κίνηση «σοβαρή» κλιμάκωση, ενώ ο Βλαντίμιρ Πούτιν προειδοποίησε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να απαντήσει με αντίστοιχα μέσα.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, Τζον Κίρμπι, τα πυρομαχικά αυτά «δεν είναι πυρηνικά όπλα». Η χρήση τους δεν απαγορεύεται από το διεθνές δίκαιο, ωστόσο παραμένει αμφιλεγόμενη λόγω των πιθανών επιπτώσεων στο περιβάλλον και την υγεία.
Τα πυρομαχικά απεμπλουτισμένου ουρανίου έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν στους πολέμους του Κόλπου, στην πρώην Γιουγκοσλαβία και στη Συρία κατά του Ισλαμικού Κράτους. Παρά τις ανησυχίες για αυξημένα περιστατικά ασθενειών σε περιοχές όπου χρησιμοποιήθηκαν, οι σχετικές επιστημονικές μελέτες παραμένουν αντικείμενο διαφωνίας.
Το ουράνιο βρίσκεται στο επίκεντρο και της συμφωνίας ΗΠΑ - Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Το μνημόνιο κατανόησης προβλέπει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, ενώ οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διαπραγματευτούν τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.
Σύμφωνα με το κείμενο της συμφωνίας, η Τεχεράνη θα διατηρήσει προσωρινά το υφιστάμενο καθεστώς του πυρηνικού της προγράμματος, ενώ οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις και δεν θα αναπτύξουν επιπλέον δυνάμεις στην περιοχή μέχρι την τελική συμφωνία.
Τα σημεία της συμφωνίας που αφορούν το ουράνιο παραμένουν από τα πιο ευαίσθητα. Από τη μία πλευρά, η Ουάσιγκτον ζητά αυστηρό καθεστώς επιθεωρήσεων και διασφαλίσεις για τα ιρανικά πυρηνικά αποθέματα. Από την άλλη, η Τεχεράνη επιμένει ότι έχει δικαίωμα σε ειρηνικό πυρηνικό πρόγραμμα, ζητώντας παράλληλα άρση κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.
Η συμφωνία συνδέεται και με το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, την επαναφορά της εμπορικής ναυσιπλοΐας και τον τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο. Ωστόσο, τα ερωτήματα παραμένουν πολλά, καθώς υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες για το εύρος των δεσμεύσεων και τον τρόπο εφαρμογής τους.
Το AI και τα data centers αναθερμαίνουν τη ζήτηση για ουράνιο
Η Ινδία βρίσκεται σε διαφορετική θέση. Διαθέτει περιορισμένα εγχώρια αποθέματα και καλύπτει μεγάλο μέρος των αναγκών της μέσω εισαγωγών. Η χώρα επενδύει στην πυρηνική ενέργεια για να στηρίξει την οικονομική ανάπτυξη και αναζητά παράλληλα λύσεις με βάση το θόριο, στο οποίο διαθέτει σημαντικά αποθέματα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τον μεγαλύτερο αριθμό πυρηνικών αντιδραστήρων στον κόσμο, αλλά εισάγουν σχεδόν όλο το ουράνιο που χρησιμοποιούν. Η εγχώρια παραγωγή έχει μειωθεί αισθητά σε σχέση με το παρελθόν, αν και γίνονται προσπάθειες για επανεκκίνηση της αμερικανικής εξόρυξης.
Η αυξανόμενη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια από τεχνητή νοημοσύνη και data centers δίνει νέα ώθηση στην πυρηνική ενέργεια. Μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες στρέφονται σε μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας πυρηνικής ενέργειας, ενώ οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο κυβερνητικών σχεδίων σε πολλές χώρες.
Ναμίμπια, Ρωσία και Κίνα στον χάρτη του ουρανίου
Η Ναμίμπια έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς ουρανίου στην Αφρική. Τα ορυχεία Rössing, Husab και Langer Heinrich στηρίζουν τη θέση της χώρας στην παγκόσμια αγορά, ενώ η ζήτηση από χώρες όπως η Κίνα και η Γαλλία ενισχύει τον εξαγωγικό της ρόλο.
Η Ρωσία παραμένει σημαντική δύναμη τόσο στην παραγωγή όσο και στην πυρηνική τεχνολογία. Διαθέτει ουσιαστικά αποθέματα, λειτουργεί δεκάδες πυρηνικούς αντιδραστήρες και εξάγει τεχνογνωσία και καύσιμο σε πολλές χώρες. Ωστόσο, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αυξήσει τις ανησυχίες για την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Η Κίνα, αν και δεν είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς, αυξάνει διαρκώς τις ανάγκες της σε ουράνιο. Επενδύει σε ορυχεία στο εξωτερικό, κυρίως σε Ναμίμπια, Καζακστάν και Νίγηρα, ενώ παράλληλα αναπτύσσει νέους πυρηνικούς αντιδραστήρες για να στηρίξει την ενεργειακή της μετάβαση.
Από τον Νίγηρα στην Αυστραλία: Οι κρίσιμοι προμηθευτές ουρανίου
Ο Νίγηρας παραμένει κρίσιμος για την Ευρώπη και ειδικά για τη Γαλλία, καθώς διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα και ιστορικά τροφοδοτούσε την ευρωπαϊκή πυρηνική βιομηχανία. Μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα, η χώρα επιχειρεί να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο επί των ορυκτών της πόρων, γεγονός που έχει προκαλέσει ανησυχίες για την προσφορά ουρανίου.
Η Αυστραλία, παρότι δεν χρησιμοποιεί πυρηνική ενέργεια στο εσωτερικό της, εξάγει ουράνιο σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Κίνα, η Ινδία και κράτη της Ευρώπης. Τα τεράστια αποθέματά της την καθιστούν στρατηγικό παίκτη, ακόμη κι αν η παραγωγή της δεν αντανακλά πλήρως το μέγεθος των κοιτασμάτων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
