Προετοιμασία για τα πιο δύσκολα σενάρια ζήτησε ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, μετά την ολοκλήρωση του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης στις Βρυξέλλες, τονίζοντας την ανάγκη εγρήγορσης απέναντι στις αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις.
«Οι πολίτες αισθάνονται την πίεση στην καθημερινότητά τους, ειδικά οι πιο ευάλωτοι», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι αντίστοιχη πίεση δέχονται και οι επιχειρήσεις που λειτουργούν σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον. Ο ίδιος τόνισε ότι «η ευθύνη μας απέναντί τους είναι να είμαστε προετοιμασμένοι ακόμη και για τα πιο δύσκολα σενάρια», κάνοντας αναφορά στο ενδεχόμενο παρατεταμένης διαταραχής στο Στενό του Ορμούζ, που θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα.
Η αντιμετώπιση τέτοιων κρίσεων, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Eurogroup, προϋποθέτει στενό ευρωπαϊκό συντονισμό, τον οποίο χαρακτήρισε «απαραίτητη προϋπόθεση» για την αποτελεσματική διαχείριση κρίσιμων ζητημάτων.
Ανθεκτικότητα της ευρωζώνης και δημοσιονομική ισορροπία
Παρά τις προκλήσεις, ο Κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη διαθέτει ισχυρά θεμέλια. «Η ευρωζώνη έχει επιδείξει την ανθεκτικότητά της», ανέφερε, σημειώνοντας ότι ο πληθωρισμός βρισκόταν κοντά στον στόχο πριν το τελευταίο σοκ και η αγορά εργασίας παραμένει ισχυρή, με ιστορικά χαμηλή ανεργία. «Αυτό είναι το θεμέλιο μας και πάνω σε αυτό χτίζουμε με σχεδιασμό, συνέπεια και υπευθυνότητα», πρόσθεσε.
Αναφερόμενος στα μέτρα στήριξης, σημείωσε ότι τα κράτη-μέλη ενεργούν συντονισμένα, δίνοντας έμφαση στη σύσταση της Επιτροπής ότι αυτά πρέπει να είναι «στοχευμένα και προσωρινά», σύμφωνα με τους δημοσιονομικούς κανόνες και τους στόχους της Πράσινης Μετάβασης. «Η διατήρηση αυτής της ισορροπίας δεν είναι εύκολη, αλλά είναι απολύτως απαραίτητη», αναγνώρισε.
Συμπεράσματα ΔΝΤ και ενεργειακή μετάβαση
Ο πρόεδρος του Eurogroup αναφέρθηκε στα συμπεράσματα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, επισημαίνοντας ότι «όταν τα μέτρα δεν είναι στοχευμένα, τελικά ωφελούν πολύ περισσότερο τους πλούσιους παρά τους φτωχούς». Σύμφωνα με το ΔΝΤ, «περίπου το 70% του συνολικού κόστους των μέτρων του 2022 είτε δεν ήταν στοχευμένα είτε στρέβλωσαν τις τιμές», γεγονός που ενισχύει τη γραμμή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για προσεκτικό σχεδιασμό πολιτικών στήριξης.
Καταλήγοντας, ο Κ. Πιερρακάκης τόνισε τη σημασία της ενεργειακής μετάβασης, σημειώνοντας ότι τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά έχουν ήδη επωφεληθεί από τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και τη στροφή στις ανανεώσιμες πηγές. «Οι τρέχουσες εξελίξεις δείχνουν πως πρέπει να επιταχύνουμε», είπε, αναφερόμενος στις επενδύσεις σε καθαρές μορφές ενέργειας, διασυνδέσεις και κοινά δίκτυα.
Στασιμοπληθωριστικές πιέσεις στην Ευρώπη
Απαντώντας σε ερώτηση για τον στασιμοπληθωρισμό, ο Κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι «βρισκόμαστε σε μια στασιμοπληθωριστική τάση», χωρίς όμως να έχει διαμορφωθεί πλήρης στασιμοπληθωρισμός. Οι προβλέψεις, όπως είπε, αναθεωρούνται προς τα κάτω για την ανάπτυξη και προς τα πάνω για τον πληθωρισμό, επιβεβαιώνοντας την πίεση που δέχονται οι ευρωπαϊκές οικονομίες.
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Οικονομίας, Βλάντις Ντομπρόβσκις, παραδέχτηκε ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα «σοκ στασιμοπληθωρισμού», με επιβράδυνση της ανάπτυξης και αύξηση του πληθωρισμού. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη διαμορφώνεται στο 3%, κυρίως λόγω της ανόδου των τιμών ενέργειας, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 10,9% σε ετήσια βάση.
«Ως αποτέλεσμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι τιμές της ενέργειας έχουν εκτιναχθεί», δήλωσε ο Β. Ντομπρόβσκις, σημειώνοντας ότι το πετρέλαιο ξεπερνά τα 125 δολάρια το βαρέλι. Οι υψηλές τιμές επηρεάζουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά, οδηγώντας την ΕΕ «σε πορεία ασθενέστερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού». Οι συνολικές προοπτικές, πρόσθεσε, παραμένουν «εξαιρετικά αβέβαιες».
Δημοσιονομικές προκλήσεις και σταθερότητα
Σε πιο αισιόδοξο τόνο, ο Β. Ντομπρόβσκις τόνισε ότι οι οικονομίες είναι πλέον καλύτερα προετοιμασμένες να απορροφήσουν το ενεργειακό σοκ σε σχέση με το 2022, χάρη στη διαφοροποίηση των προμηθειών φυσικού αερίου και την επιτάχυνση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι ο πόλεμος «θα έχει σοβαρές συνέπειες για τα δημόσια οικονομικά της Ευρώπης», με περιορισμένα περιθώρια λόγω υψηλών ελλειμμάτων, αυξημένων επιτοκίων και ανάγκης για μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες.
«Δεν μπορούμε να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι «προσωρινά και στοχευμένα» και να μην αυξάνουν τη συνολική ενεργειακή ζήτηση. Η Επιτροπή, όπως είπε, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και «παραμένει έτοιμη να προσαρμόσει την πολιτική της απάντηση, εφόσον αυτό καταστεί αναγκαίο».
Αβεβαιότητα στις αγορές και προειδοποιήσεις ESM
Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Πιερ Γκραμένια, προειδοποίησε για αυξημένη αβεβαιότητα και πιέσεις στις αγορές. Όπως ανέφερε, «τις τελευταίες εβδομάδες η αντίδραση των αγορών φάνηκε υπερβολικά αισιόδοξη», ωστόσο η επιβράδυνση της προόδου για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ οδήγησε εκ νέου σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Παράλληλα, επεσήμανε ότι τα spreads των κρατικών ομολόγων στην ευρωζώνη διευρύνονται, αν και με ηπιότερο ρυθμό σε σχέση με τον Μάρτιο. «Ακόμη και αν η σύγκρουση επιλυθεί σύντομα, οι οικονομικές της επιπτώσεις θα διαρκέσουν περισσότερο από την ίδια τη σύγκρουση», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι μια απότομη ανατιμολόγηση από τις αγορές θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες και να περιορίσει τα ήδη στενά περιθώρια άσκησης πολιτικής.