Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας επανέλαβε ότι η Ελλάδα, σεβόμενη τις αποφάσεις των διεθνών δικαστηρίων, διατηρεί ανοικτό το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων και θα επιδιώξει την επίλυσή του σύμφωνα με τη σύγχρονη διεθνή νομιμότητα. Η τοποθέτηση έγινε απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση του ανεξάρτητου βουλευτή Μιχάλη Χουρδάκη σχετικά με το αρμόδιο κυβερνητικό όργανο που χειρίζεται το αίτημα χορήγησης άδειας του άρθρου 923 ΚΠολΔ για την εκτέλεση της αμετάκλητης απόφασης που αφορά τη σφαγή του Διστόμου.
Ο υφυπουργός υπογράμμισε ότι «η υπόθεση του Διστόμου εντάσσεται στο ευρύτερο θέμα των Γερμανικών επανορθώσεων». Διευκρίνισε ότι η παροχή αδείας του άρθρου 923 ΚΠολΔ δεν εξετάζεται ως καθαρά δικονομικό ζήτημα, αλλά ως θέμα που συνδέεται με την εξωτερική πολιτική και τις διεθνείς σχέσεις της χώρας.
Αναφερόμενος στην απόφαση 11/2000 της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, σημείωσε ότι «απέρριψε την αναίρεση του Γερμανικού Δημοσίου κατά της απόφασης του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Λιβαδειάς», η οποία επιδίκαζε αποζημιώσεις στους συγγενείς των θυμάτων του Διστόμου. Ωστόσο, όταν ξεκίνησε η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης στην Ελλάδα, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας άσκησε ανακοπή, η οποία έγινε δεκτή λόγω έλλειψης της απαιτούμενης άδειας από το άρθρο 923 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
Διεθνείς αποφάσεις και διακρατική διάσταση
Ο κ. Μπούγας υπενθύμισε ότι το 2022, σε παρεμφερή υπόθεση των κατοίκων του Λιδωρικίου, ο Άρειος Πάγος παρέπεμψε στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, το οποίο αναγνώρισε ότι τα ελληνικά δικαστήρια δεν διαθέτουν διεθνή δικαιοδοσία. Μετά την απόφαση του Πρωτοδικείου Λιβαδειάς, επισπεύσθηκε εκτέλεση σε ακίνητο του Γερμανικού Δημοσίου στην Ιταλία, όπου τα ιταλικά δικαστήρια αναγνώρισαν την εκτέλεση. Η Γερμανία προσέφυγε στο Δικαστήριο της Χάγης για να εξεταστεί το προνόμιο της ετεροδικίας, ενώ η Ελλάδα παρενέβη στη διαδικασία, με την παρέμβασή της να γίνεται δεκτή.
Το Δικαστήριο της Χάγης, με απόφαση του 2012, έκρινε ότι το ύψος και το περιεχόμενο των αποζημιώσεων αποτελούν αντικείμενο διακρατικής συμφωνίας και όχι δικαστικής διεκδίκησης. Ο υφυπουργός τόνισε ότι αυτή η θέση υιοθετείται και από το Διεθνές Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Στρασβούργου.
Θέση της κυβέρνησης και κοινοβουλευτικός έλεγχος
Σύμφωνα με τον κ. Μπούγα, η επίλυση του ζητήματος είναι διακρατική και όχι δικονομική. Η παροχή άδειας του άρθρου 923 ΚΠολΔ υπάγεται στην κυβερνητική στάθμιση περί του αν υπάρχει κίνδυνος κλονισμού των διεθνών σχέσεων της χώρας. Ο υπουργός Δικαιοσύνης, όπως ανέφερε, δεν μπορεί να παραβλέψει τις αποφάσεις της Χάγης και του Στρασβούργου και να ενεργήσει αυτόνομα.
Από την πλευρά του, ο ανεξάρτητος βουλευτής Μιχάλης Χουρδάκης επισήμανε ότι το υπουργείο αποφεύγει να απαντήσει στην ουσία των ερωτημάτων που αφορούν την εκτέλεση της απόφασης για τη σφαγή του Διστόμου. Όπως είπε, η απάντηση ότι «η υπόθεση εκφεύγει του αμιγώς δικονομικού πλαισίου καθώς είναι ένα ζήτημα διακριτικών σχέσεων και εξωτερικής πολιτικής» δεν καλύπτει τα κρίσιμα ζητήματα που θέτει η Βουλή.
Ο βουλευτής ζήτησε να διευκρινιστεί ποια υπηρεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης παρακολουθεί την υπόθεση και αν έχει ζητηθεί η γνώμη της επί του αιτήματος χορήγησης άδειας από το υπουργείο Εξωτερικών, θέτοντας το ερώτημα: «Παρακολουθεί το υπουργείο Δικαιοσύνης την υπόθεση; Με ποιο Γραφείο του ή Υποδιεύθυνση συλλέγονται στοιχεία; Ετοιμάζεται κάποια εισήγηση;»