Η ενεργειακή μετάβαση και η ψηφιοποίηση των δικτύων βρέθηκαν στο επίκεντρο του υβριδικού συνεδρίου «Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe», που διοργανώθηκε στις 13 και 14 Μαΐου από τους Financial Times και την Καθημερινή στο Four Seasons Astir Palace Hotel της Αθήνας. Στο συνέδριο αναδείχθηκε η ανάγκη δημιουργίας ενός διασυνδεδεμένου και ασφαλούς περιφερειακού ενεργειακού συστήματος, καθώς η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο μετασχηματίζει τον τρόπο σχεδιασμού και λειτουργίας των ηλεκτρικών δικτύων.
Στο πάνελ με τίτλο «Digital integration – Turning variable power into a resilient regional grid» εξετάστηκε πώς η ψηφιοποίηση και τα προηγμένα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων μπορούν να μετατρέψουν τη μεταβλητότητα των ΑΠΕ σε αξιοπιστία. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), των ψηφιακών διδύμων και των συστημάτων πρόβλεψης σε πραγματικό χρόνο, καθώς και στις προκλήσεις διακυβέρνησης και κυβερνοασφάλειας που προκύπτουν σε ένα διασυνδεδεμένο ενεργειακό οικοσύστημα.
Τη συζήτηση συντόνισε η Rachel Millard, Clean Energy Correspondent των Financial Times. Στο πάνελ συμμετείχαν επίσης ο Mihai Manole, Managing Partner της Tema Energy, ο Νικόλαος Χατζηαργυρίου, Ομότιμος Καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, και ο Dimitar Zarchev, Διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Ελέγχου Ενέργειας της ESO Βουλγαρίας.
Κεντρικό πρόσωπο αποτέλεσε ο Δρ. Δημήτρης Πρίμπας, Γενικός Διευθυντής της IBM για την Ελλάδα και την Κύπρο, ο οποίος παρουσίασε τη θεώρηση του τεχνολογικού κλάδου απέναντι στην ενεργειακή μετάβαση. Ο Δρ. Πρίμπας, που ηγείται των Συμβουλευτικών Υπηρεσιών της IBM στην ίδια γεωγραφική περιοχή, διαθέτει πολυετή εμπειρία στον ψηφιακό μετασχηματισμό μεγάλων έργων στους τομείς των Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και της Ενέργειας.
Η διττή φύση της τεχνολογίας
Ο Δρ. Πρίμπας τόνισε ότι ο ρόλος της τεχνολογίας στο σύγχρονο ενεργειακό τοπίο είναι διττός. Από τη μία πλευρά, η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης αυξάνει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας· από την άλλη, η AI και η ψηφιοποίηση αποτελούν μέρος της λύσης, βοηθώντας τους Διαχειριστές (TSOs, DSOs) να σταθεροποιήσουν τα δίκτυα και να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη κατανάλωση.
Αναφερόμενος στις τάσεις ψηφιοποίησης, ο κ. Πρίμπας υπογράμμισε ότι η μεταφορά και διανομή ενέργειας εισέρχονται σε φάση έντονου τεχνολογικού μετασχηματισμού. Οι σύγχρονες υλοποιήσεις επικεντρώνονται σε τρεις βασικούς πυλώνες: έλεγχο δικτύων σε πραγματικό χρόνο, πρόβλεψη και βελτιστοποίηση μέσω αλγορίθμων AI και μηχανικής μάθησης, και ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας.
Ως παράδειγμα, ανέφερε τη συνεργασία της IBM με τον Ανεξάρτητο Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ / IPTO) για την ανάπτυξη λύσης βασισμένης στην AI, η οποία παρακολουθεί την «υγεία» των στοιχείων του δικτύου και επιτρέπει προληπτική συντήρηση. Η προσέγγιση αυτή μειώνει τις βλάβες και το λειτουργικό κόστος, καθώς, όπως επισήμανε, το κόστος αποκατάστασης είναι πολλαπλάσιο του κόστους πρόληψης.
Το στοίχημα της κυβερνοασφάλειας
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο κρίσιμο ζήτημα της κυβερνοασφάλειας. Ο Δρ. Πρίμπας εξήγησε ότι οι Διαχειριστές αλλάζουν ριζικά το μοντέλο λειτουργίας τους, περνώντας από κλειστά συστήματα σε περιβάλλοντα που συλλέγουν τεράστιο όγκο δεδομένων από εκατομμύρια αισθητήρες. Η μετατόπιση αυτή συνοδεύεται από σημαντικές επενδύσεις στην πληροφορική και τη δημιουργία νέων ρόλων για την αξιοποίηση των αναλυτικών μοντέλων και της AI.
Η συλλογή δεδομένων, ωστόσο, καθιστά τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία πιο ευάλωτα. Όπως σημείωσε, οι Διαχειριστές πρέπει να διατηρούν τα κλασικά μέτρα ασφάλειας, αλλά και να προετοιμάζονται για επιθέσεις νέου τύπου που αξιοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως εργαλείο.
«Πρέπει να είμαστε σε θέση να ανταποκριθούμε με αντίστοιχες λύσεις ασφαλείας, ώστε να απαντάμε ταχύτατα σε τέτοιες επιθέσεις, επειδή τα ενεργειακά δίκτυα αποτελούν κρίσιμη υποδομή», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ολοκληρώνοντας, υπογράμμισε ότι για τέτοιες υποδομές δεν υπάρχει περιθώριο διακοπής λειτουργίας ούτε για λίγα λεπτά, καθώς η απαίτηση είναι η 100% αδιάλειπτη λειτουργία. Για τον σκοπό αυτό, οι Διαχειριστές επενδύουν σε «γραμμές άμυνας» ενισχυμένες από λύσεις AI, που υπόσχονται να διασφαλίσουν την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος.